Portali aLbdigital.net
Pėrshendetje Vizitor i Nderuar...

Me sa duket, ju nuk jeni Identifikuar akoma ne Faqen tone,

ndaj ju paraqitet ky mesazh pėr tju Kujtuar se ju mund tė Identifikoheni qė tė merrni pjese nė

diskutimet dhe Temat e shumta tė Forumit tone.

...Nė qofte se ende nuk keni njė Llogari personale nė Forum, mund ta hapni nje tė tille duke u Regjistruar

...Regjistrimi Ėshte falas dhe ju merr kohe maksimumi 1 min...

Me Respekt dhe Kenaqesi:

Staffi i Forumit aLbdigital.net

You are not connected. Please login or register

Portali aLbdigital.net » »» Diskutime Tė Ndryshme «« » Tema tė Lira » MONARKIA-MBRETI

MONARKIA-MBRETI

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė  Mesazh [Faqja 1 e 1]

1Normal MONARKIA-MBRETI prej Tue Mar 18 2008, 04:17

ilirjana


Administratore
Administratore
MONARKIA




> NOCIONI I MONARKIS

Monarku eshte nje tip apo lloh sunduesi,monarku gjithmon e trashigon titullin e tij,dhe jan sundues gjat ter jetes,Ata nuk kan koh apo limit te caktuar.

Historikisht monarku ka qen sundues apsolut.

Ata kan fuqin por qe nuk e ushtrojn vet.

Nje komb I sunduar nga nje monark quhet monarki.

Fjala monarki vjen nga gjuha greke ”monos archein” qe do te thot nje sundues.

I cili referon nje sundues apsolut ne greqin e vjeter.

Pothuajse gjith monarkat jan te rritur ne familje mbreterore.

Te cilet jan te mesuar ti pranojn dhe ti binden punes se tyre ne te ardhmen.



Monark

mbret i zgjedhur sipas parimit te trashegimis.



Monarki

sistemi i qeverisjes i bazuar ne zgjedhjen e shefit te shtetit sipas trashegimis.



Monarki Parlamentare

sistemi i qeverisjes i bazuar ne rolin ,forma te mbretit



Monarki Apsolute

koncentrimi i pushtetit tek mbreti



Me monarki kuptojm ate trajt te sundimit net e cilen shefi I shtetit eshte person me privilegje te medha,te cilat e bejn te jete mbi qytetaret.

Keto privilegje nuk qendrojn si pasoj e pushtetit te tij te cilin e ushtron si organ shtetror,por jan te lidhura me personalitetin e tij, te cilatat e precizojn ate mbi ligjin dhe te drejten.Keto privilegje pra, nuk burojn prej mases qe ka gjat ushtrimit te pushtetiti shtetror sepse kete mundesi mund ta kete edhe kryetari ne republic por,ky eshte monark,sepse I gezon privilegjet e permendura.

Nder keto privilegje,eshte papergjegjsia e tij absolute,nuk I nenshtrohet ligjit(se drejtes).

Veprimet e monarkut mund te rregullohen me anen e normave juridike,por qe ndokur ndaj tij nuk mund te shqiptohen sanksionet per shkeljen eventuale te tyre.

Madje edhe nese kryhen vepra penale(vrasje).

Andaj,monarku perkufizohet si person Sovran,si person I cili qendron mbi ligjin dhe te drejten.Kjo nuk duhet perzier me nocionin e organit Sovran,me pushtetin me te lart.

Monarku kete cilsi shpeshher nuk e ka andaj edhe s’mund te krijoj akte juridike te fuqis detyruese per t’I zbatuar aparati I shtetit.

Pra monarku I cili nuk e ka kete pushtet s’mund te nxjerr akte te ketilla.

Per veprat te cilat ai I kryen,nuk bart pergjegjsi,per keto pergjigjet ndoni subject tjeter por,kjo pergjegjsi nuk eshte e perkufizuar gjer ne fund dhe natyrisht nuk eshte edhe efikase.Kjo do te ishte e papranueshme dhe jo e drejt ne aspektin e normave morale qe monarku I cili prore uhstron(kryen) veprime inkriminuese te gezoj besimin e qytetareve,sepse vazhdimsia e ketill do te nxiste pakenqasin dhe natyrisht per pasoj do te realizonte permbysja e dhunshme e tij.Kjo gje nuk mund te kryhet ne rrug ligjore,sepse eshte I pergjegjshem,nuk do te ishte monark(mbret),po t’u nenshtrohej sanksioneve p.sh Luigji XIV,ishte bartes I pushtetit supreme dhe organ me I lart I pushtetit shteror.

Ai eshte personifikuar me shtetin duke u shprehur “ shtet jam un” dhe me von monarku kete cilsi e humb,por I mbetet si prehje vetem epiteti si person Sovran pra papergjegjsia.

Monarku si shef I shtetit ushtron te gjitha funksionet te cilat I perkasin sipas pozites qe ka ne hierarkin e organeve shterore,pr ate gjitha ato te cilat I kemi permendur me heret.

Monarku karakterizohet si shef I shtetit me ate se ai trashegohet ndryshe shefi I shtetit ne republic,I cili zgjedhet.Karakteristik tjeter eshte se monarku kete post e ushtron gjat ter jetes se tij.Natyrisht se I pari I dinastis mbreterore vijen ne menyr te dhunshme apo emrohet prej ndonje organi perkates.

Shiko profilin e anėtarit http://www.albdigital.realbb.net/

2Normal Re: MONARKIA-MBRETI prej Tue Mar 18 2008, 04:17

ilirjana


Administratore
Administratore
>LLOJET E MONARKIS



Llojet e monarkis jan em se te ndryshme,duke filluar qe nga gjeneza e tyre e deri me sot.

Pra prej monarkive despotike te lindjes deri te monarkia moderne parlamentare.

Ne nuk do te merremi me te gjitha llojet ne aspektin kronologjik,por do te perqendrohemi ne kriterin kryesor I cili ben edhe ne kuptimin e sotem qe ato te dallohen.

Ky kriter I perket natyres juridike,pra qfar eshte pozita juridike e monarkut?



Sipas ketij kriteri egzistojn dy lloje te monarkis:



Monarkia kun e te njejten koh monarku eshte shef I shtetit dhe

Organ me I lart shtetror.

dhe monarkia ku monarku eshte vetem shef I shtetit,jo edhe organ me I lart,

1. Monarkia Apsolute

2. Monarkia e Kufizuar



>Monarkia Apsolute



Eshte ajo monarki net e cilen monarku eshte I vetmi bartes I pushtetit shtetror,pushtetit Sovran,qka do te thot se pushtetit I tij nuk eshte I kufizuar me asgje ne aspketin juridik dhe faktik,as nga Brenda e as nga jasht.

Monarki te ketilla kan qen net e kaluaren Egjipti,Asiria,Roma,Perandoria Otomane etj.

Ndersa ne monarki te kufizuara nenkuptojm ate monarki net e cilen pushtetit I monarkut eshte I kufizuar nga ndonje organ tjeter shtetror si p.sh rolin e till e kan luajtur net e kaluaren kuvendet popullore dhe ato te shtresave,sot kete rol e luajn parlamentet.



>Monarkia Moderne e Kufizuar



Eshte monarkia kushtetuese e cila gjen zbatim pas monarkis apsolute ne Angli ne shek XVII,ndersa ne pjesen kontinentale e kemi ne Franc pas revulucionit te vitit 1789.

Karakteristik e monarkis moderne te kufizuar eshte se monarkut I ngel, siq kemi cekur edhe me heret,si prehje privilegj personal etj,pra pergjegjsia,ndersa pushtetit I tij supreme transferohet ne organ tjeter shtetror,zakonisht ky pushtet I ka takuar shtreses se re borgjezis.

Ky kufizim I te ushtruarit te pushtetit shteror behet em an te aktit me te lart juridiko-politik-kushtetutes.

Pra fjala eshte per monarkin e kufizuar kushtetuese dhe ky kufizim,I cili behet nga ana e organit I cili tani ushtron pushtetin me te lart shtetror,eshte parlamenti,nga edhe rezulton monarkia parlamentare.

Ketu duhet cekur se monarkia kushtetuese eshte me e kufizuar se monarkia parlamentare,por edhe kjo eshte nje nenlloj I monarkis kushtetuese dhe nga kjo do te perfundonim se ndarja me e qelluar do te sihte monarkia e pakufizuar (jokushtetuese) dhe monarkia e kufizuar (kushtetuese) dhe e cila do te ishte me ne fund monarkia parlamentare dhe monarkia joparlamentare.



>Monarkia Kushtetuese



Perkufizohets I e ketill ku monarku humb pushtetin kushtetutdhenes,ksuhtetuten tani e nxjerr dikush tjeter (organ tjeter).

Tani monarku I nenshtrohet kushtetutes.

Aktet e tjera te cilat nuk jan ne kundershtim me kushtetuten jan te pranueshme.







>Monarkia Parlamentare



Na paraqitet edhe me e kufizuar se ajo kushtetuese,joparlamentare,ku gjen zbatim sistemi shum efikas I pergjegjsis te organeve te tjera per veprimet e monarkut.

Monarkia parlamentare eshte e ketill,ku organi Sovran eshte vet parlamenti,apo parlamenti se bashku me monarkun.

Pra ne kete lloj te monarkis parlamentare ushtron pushtetin ligjdhenes,qoft vet apo se bashku me monarkun.

Ne llojin e dyt te monarkis aktet miratohen vetem ne rast se ate e nenshkruan monarku,pra kur ai aktin e sanksionon.

Nese ndodh e kunderta-monarku perdor te drejten e vetos si institucion me te cilin nuk lejon qe propozimi te kaloj, te marr formen e prer,formen e ligjit.

Pra ketu monarku eshte bartes I pushtetit egzekutiv-administrativ,kete pushtet ne emer te tij e ushtrojn ministrant.

Ministrat I emron monarku,por I shkarkon parlamenti, nese nuk e kan besimin e tij.

Pra per te mebtur ne pozita perkatese,ministrant kujdesen qe te veprojn dhe te sillen sipas deshires se parlamentit,qe do te thot se,nje pjes e pushtetit administrative,siq po shihet kalon ne parlament.

Aktet e monarkut nuk marrin fuqin ligjore nese per te nuk pajtohet ministria perkatese,pra nese ai nuk e firmos aktin e monarkut I cili pergjigjet ne vend te monarkut per veprimet e tij.Karakteristika e kesaj monarkie,siq u tha me lart eshte balancimi I pushteteve ne trekendeshin-monarku keshilli I ministrave(qeveria) dhe parlamenti.

Porosit e ministrit per monarkun shprehin njeheresh edhe vullnetin e parlamentit,ndryshe,ministry jep dorheqje,andaj monarku pranon porosin e ministrit perkates.Pra ne kete lloj te monarkis parlamenti ushtron pushtetin ligjdhenes dhe ben kontrollin e udhheqjes politike,domethen kontrollon politiken e qeveris.

Eshte interesante te permendet monarkia kushtetuese gjermane e shek.XIX,e cila ka qen dualiste.Ketu monarku ka qen I kufizuar nepermjet rendit juridik,por nepermjet ketij rendi dhe me ndihmen e tij,monarku ka ushtruar drejperdrejt edhe pushtetin-politik ai ka qen I kufizuar vetem ne pushtetin ligjdhenes,natyrisht,nga ana e parlamentit,sepse per nxjerrjen e ligjeve eshte dashur pajtimi I parlamentit dhe I monarkut,ndersa pushtetit egzekutiv dhe gjygjsor I kan takuar monarkut pra sipas autorizimeve kushtetuese.

Kjo e bent e dallueshme monarkin gjermane prej asaj angleze,sepse ne Angli qeveria nuk eshte nen kontrollin e monarkut,pork y pushtet eshte ne duar te qeveris,pra ministrant vijn nga shumica parlamentare.Politiken e qeveris nuk e cakton monarku,por parlamenti.

Pra pushteti faktik I monarkut kalon ne ministra-qeveri sepse asnje akt I vetem nuk mund te hyj ne fuqin pa miratimin nga ana e ministrit perkates.

Per shembull,rastin ne monarkin Norvegejze monarku I neshtrohet parlamentit ne vend se te jet I barabart me te,sepse akti I propozuar mund te hyj ne fuqi edhe pa miratimin e monarkut,pra me urdher te monarkut ne kete rast nuk mund te shperndahet parlamenti,qfar eshte karakteristika per monarkit e tjera,pra ketu pushteti qeverises I monarkut eshte zvogluar shum.



Monarkia Parlamentare

Parqaqesin formen embrionale te paraqitjes se parlamentarizmit ne bot, qe karakterizohej me aplikimin e elementeve te parlamentarizmit ne luften e forcave progresive per kufizimin e apsolutizmit te pushtetit te monarkut.

Kjo form e sistemeve parlamentare sot egziston dhe funksionon krahas rebuplikave parlamentare.

Me monarki parlamentare nenkuptojm rregullimin shtetror te bazuar ne zgjedhjen e shefit te shtetit sipas parimit te trashegimis se postit mbreteror dhe ne rolin dominues te parlamentit ne te edhepse monarku ne keto shtete eshte shef i shtetit ai nuk paraqate faktor te rendesishem politik dhe nuk qeveris me puhstetin.

Pushteti shteteror,kryesisht eshte i koncentruar ne parlament dhe qeveri.

Monarku zakonisht uhstron funksione formale dhe ceremoniale.

Keto forma te sistemeve parlamentare sot,e hasim ne nje numer te madh te shteteve si p.sh angli,spanj,suedi,holand,japoni etj.

Monarkit parlamentare si form fillestare e paraqitjes se parlamentarizmit sot reflektojn sisteme stabile parlamentare.

Si rregull,mbreti edhepse kryetar i shtetit nuk involvohet drejtperdrejt ne jeten politike dhe ne qeverisjen e vendit.

Ai e ben ne menyr te terthort nepermjet kryeministrit nga i cili dhe permes se cilit drejton politiken e brendshme.

Mejithat,mbreterit parlamentar kan ruajtur funksionet solemne,ceremoniale dhe ato egzekutive te mbretit siq jan:

1.thirrja e mbledhjes konstitutive te parlamentit,

2.shperndarja e parlamentit,

3.emrimi i kryeministrit,

4.dekretimi dhe

5.shpallja e ligjeve.

Shiko profilin e anėtarit http://www.albdigital.realbb.net/

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye  Mesazh [Faqja 1 e 1]

Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi