Portali aLbdigital.net
Prshendetje Vizitor i Nderuar...

Me sa duket, ju nuk jeni Identifikuar akoma ne Faqen tone,

ndaj ju paraqitet ky mesazh pr tju Kujtuar se ju mund t Identifikoheni q t merrni pjese n

diskutimet dhe Temat e shumta t Forumit tone.

...N qofte se ende nuk keni nj Llogari personale n Forum, mund ta hapni nje t tille duke u Regjistruar

...Regjistrimi shte falas dhe ju merr kohe maksimumi 1 min...

Me Respekt dhe Kenaqesi:

Staffi i Forumit aLbdigital.net

You are not connected. Please login or register

Portali aLbdigital.net »  Arti Dhe Kultura  » Historia Shqiptare » Kanuni i Leke Dukagjinit

Kanuni i Leke Dukagjinit

Shiko temn e mparshme Shiko temn pasuese Shko posht  Mesazh [Faqja 1 e 1]

1Normal Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:15

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
KANUNI I LEK DUKAGJINIT




Kanuni i Lek Dukagjinit, vepr e Shtjefn Gjeovit ribotohet sipas botimit t vitit 1933 shtypur n Shkodr






L I B R I I PAR



K I S H A



Artikull i par.

PJESA QYTETNORE



KRYE I PAR


Hija e kishs, Vorret, Pronet e pasunija e Kishs, Famullitari, Rrogtari, Puntorija e Kishs

NYE I PAR

Hija e Kishs.

. 1. Kuptimi i hijes s Kishs

Per hije kishet xehet rrethi mje ku mrrin kufini I toks, n t cillen asht nertue:
a) Kisha b) bana (qela) e famullitarit.

. 2. Tagari i Kishs

Kisha ban tym n famulli.

1.- Kisha ka tager pasunijet si per gja, si per per tok e shpija mbrend e jashta famullijet.
2.- Kisha ka pjes n mal, n vrri, nduj e n mulli t kujris s famullis.
3.- Kishs i duhet ba pjes n giob t famullis.
4.- Kisha ka tager me ble e me shit, si edhe me marr e me mbajt t falunat, qi i vijn prej bujaris s bamirve e me i vendue si ta shof vet me udh.

. 3. Paperlimsija e Kishs.

Kisha nuk giobitet.
Kisha ska peng me kend.

1.- Kisha gjindet e vendosne nen sundim t t Parit t Fes e jo nen ligj t Kanunit: prandej Kanuni smund ti vej kurrnji barr kishs, ve se ka detyr me i dale zot, kur kjo hup ndihmen e tij.
2.- Me bijt ndonji kundershtim ndermjet kishs e famullis, famullia smund ti lyp peng kishs; ve do t baj vaj te i Pari i Fes te Ipeshkvi e gjygjit t ktij, si kasha si famullia, do ti rrijn pa fjal.
3.- Per do mungesi, qi kisha mundet me ba n sy t famullis, kishs smund ti mirret gioba, vetun I vehet me la damet, qi tjen ba per shkak t saj.
4.- Kisha sep pagesa as del nushtri, as u qet buken djemve t Bajrakut, as shkon angari nder pun t famullis. Ve se kur famullia dan me ba ndoi punper me mbajt a per me shtue pasunin e kujris s vendit, n t cilin kasha t ket pjes, kjo, ather, asht n detyr me la pare, me qit buken e me que puntorin n pun, mbas mndyert qi famullia ti a u ket da t gjithve pr tym.

. 4. Ndera e Kishs.

Kisha shpat e konop ska.
Kush dhunon Kishn, dhunon Famullin.
Nderen e Kishs e lyp Famullia.
Kishs, mullinit, farks e tragtores nuk i pritet kush mik.

1.- Kush dhunon kishn ka detyr gioben a) kishs, b) famullis, c) Flamurit (Bajrakut).- Dhunon kishn njaj, qi fjaliset, shan a i kercnohet kuej, qi rreh a vret kend n Hije t kishs.
2.- Gioben fajtorit i a merr famullia e jo kisha; pse kisha shpat e konop ska
3.- Kush vritet a rrihet qa n far-do mndyre koritet prej kuejt, tuj hi a tuj dal prej hijes s kishs, marre kishs nuk i len; pse kishs si pritet kush mik.
4.- Por, me pas me kris pushka jashta Hijes s kishs e me i ra kush ndoren kishs, ather aj njifet miku i kishs; e me pas me i a art kush ndoren kishs, famullia asht n detyr me e ue nderen e saj n vend (Vinctum, si aedes ejus (Dialis Flaminis) intrierit, solvit necessum est.- Gelliuws, b. 10. c. 15.-)


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

2Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:16

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.- Kisha gjindet e vendosne nen sundim t t Parit t Fes e jo nen ligj t Kanunit: prandej Kanuni smund ti vej kurrnji barr kishs, ve se ka detyr me i dale zot, kur kjo hup ndihmen e tij.
2.- Me bijt ndonji kundershtim ndermjet kishs e famullis, famullia smund ti lyp peng kishs; ve do t baj vaj te i Pari i Fes te Ipeshkvi e gjygjit t ktij, si kasha si famullia, do ti rrijn pa fjal.
3.- Per do mungesi, qi kisha mundet me ba n sy t famullis, kishs smund ti mirret gioba, vetun I vehet me la damet, qi tjen ba per shkak t saj.
4.- Kisha sep pagesa as del nushtri, as u qet buken djemve t Bajrakut, as shkon angari nder pun t famullis. Ve se kur famullia dan me ba ndoi punper me mbajt a per me shtue pasunin e kujris s vendit, n t cilin kasha t ket pjes, kjo, ather, asht n detyr me la pare, me qit buken e me que puntorin n pun, mbas mndyert qi famullia ti a u ket da t gjithve pr tym.

. 4. Ndera e Kishs.

Kisha shpat e konop ska.
Kush dhunon Kishn, dhunon Famullin.
Nderen e Kishs e lyp Famullia.
Kishs, mullinit, farks e tragtores nuk i pritet kush mik.

1.- Kush dhunon kishn ka detyr gioben a) kishs, b) famullis, c) Flamurit (Bajrakut).- Dhunon kishn njaj, qi fjaliset, shan a i kercnohet kuej, qi rreh a vret kend n Hije t kishs.
2.- Gioben fajtorit i a merr famullia e jo kisha; pse kisha shpat e konop ska
3.- Kush vritet a rrihet qa n far-do mndyre koritet prej kuejt, tuj hi a tuj dal prej hijes s kishs, marre kishs nuk i len; pse kishs si pritet kush mik.
4.- Por, me pas me kris pushka jashta Hijes s kishs e me i ra kush ndoren kishs, ather aj njifet miku i kishs; e me pas me i a art kush ndoren kishs, famullia asht n detyr me e ue nderen e saj n vend (Vinctum, si aedes ejus (Dialis Flaminis) intrierit, solvit necessum est.- Gelliuws, b. 10. c. 15.-)

NYE I DYT
Vorret.

: 5.- 1.- N vorre t njij vllaznije a t njij fisi shin i dekuni a i vrami i vllaznis a i fisit tjeter.- Po e bani kush ket pun pa leje t vllaznis a t fisit, t cilit jan vorret, Kanuni i ven detyr me nxjerr t deknin prej vorrit t huej.
2.- Me ardh me ngul n katund nji shpi, qi ska vllazni as, fis, t pelqyemit t katundit, i caktohet vendi i vorrete nder t famullis, tuj i a vu detyr me ble qira a ndoi send tjeter per lter.
3.- Kush fjaliset, a shan e I kercnohet kuej, e kush vret a rreh kend nder vorre, bjen n giob si per Hije t kishs.

NYE I TRET
Pronet e Pasunit e Kishs.
. 6. Pronet e pasunija e kishs jan t paprekshme.

1.- Pronet e pasunija e kishs jan t paprekshme e smundet kush me vu dor mto.
2.- Pronet e pasunija e kishs jan nen roje t Mesharit t kishs e t famullis.
3.- At, qi guxon me shty kah pronet e pasunija e kishs, e bjen n mend famullija mon damin, qi do ta laj damori.
4.- Kur ndokush ti a baj dam kishs kahpronet e pasunija, famullija mon damin, qi do ta laj damori.
5.- Kush vjedh gjan e kishs, pos se do ta kthej at gja mbas kanunit t vendit, ku gjindet kisha, ka edhe detyr me i la gioben kishs pr nder t marre, e gioben famullis per ndore t artune, pse kisha asht ndorja e famullis
6.- Kur cubi e njef gabimin evet e, pa u marr vesh dhunaq, qi i ka
ba kishs, i bjen n dor Meshtarit t Famullis, tuj i a kthye gjan e vjedhme, ska detyr kurrfar giobet: Meshtari ka tagar me e fal.
7.- Me pas me i ra cubi n dor Meshtarit mbasi ky ta ket lait vjedhsin n famulli, famullija ka tagar me i marr gioben si per vendi si per kish, edhe pse famulltari ta ket fal vgabimin, me gjith gja t vjedhne.

.7. Rregullimi i pasunis s kishs

1.- Pronet e pasunin e kishs rregullon Famulltari, e famullija nuk ka tagar me lyp arsye Famulltarit per perdorim t frytit t xjerrun prej pasunis s kishs.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

3Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:17

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.- Kisha gjindet e vendosne nen sundim t t Parit t Fes e jo nen ligj t Kanunit: prandej Kanuni smund ti vej kurrnji barr kishs, ve se ka detyr me i dale zot, kur kjo hup ndihmen e tij.
2.- Me bijt ndonji kundershtim ndermjet kishs e famullis, famullia smund ti lyp peng kishs; ve do t baj vaj te i Pari i Fes te Ipeshkvi e gjygjit t ktij, si kasha si famullia, do ti rrijn pa fjal.
3.- Per do mungesi, qi kisha mundet me ba n sy t famullis, kishs smund ti mirret gioba, vetun I vehet me la damet, qi tjen ba per shkak t saj.
4.- Kisha sep pagesa as del nushtri, as u qet buken djemve t Bajrakut, as shkon angari nder pun t famullis. Ve se kur famullia dan me ba ndoi punper me mbajt a per me shtue pasunin e kujris s vendit, n t cilin kasha t ket pjes, kjo, ather, asht n detyr me la pare, me qit buken e me que puntorin n pun, mbas mndyert qi famullia ti a u ket da t gjithve pr tym.

. 4. Ndera e Kishs.

Kisha shpat e konop ska.
Kush dhunon Kishn, dhunon Famullin.
Nderen e Kishs e lyp Famullia.
Kishs, mullinit, farks e tragtores nuk i pritet kush mik.

1.- Kush dhunon kishn ka detyr gioben a) kishs, b) famullis, c) Flamurit (Bajrakut).- Dhunon kishn njaj, qi fjaliset, shan a i kercnohet kuej, qi rreh a vret kend n Hije t kishs.
2.- Gioben fajtorit i a merr famullia e jo kisha; pse kisha shpat e konop ska
3.- Kush vritet a rrihet qa n far-do mndyre koritet prej kuejt, tuj hi a tuj dal prej hijes s kishs, marre kishs nuk i len; pse kishs si pritet kush mik.
4.- Por, me pas me kris pushka jashta Hijes s kishs e me i ra kush ndoren kishs, ather aj njifet miku i kishs; e me pas me i a art kush ndoren kishs, famullia asht n detyr me e ue nderen e saj n vend (Vinctum, si aedes ejus (Dialis Flaminis) intrierit, solvit necessum est.- Gelliuws, b. 10. c. 15.-)

NYE I DYT
Vorret.

: 5.- 1.- N vorre t njij vllaznije a t njij fisi shin i dekuni a i vrami i vllaznis a i fisit tjeter.- Po e bani kush ket pun pa leje t vllaznis a t fisit, t cilit jan vorret, Kanuni i ven detyr me nxjerr t deknin prej vorrit t huej.
2.- Me ardh me ngul n katund nji shpi, qi ska vllazni as, fis, t pelqyemit t katundit, i caktohet vendi i vorrete nder t famullis, tuj i a vu detyr me ble qira a ndoi send tjeter per lter.
3.- Kush fjaliset, a shan e I kercnohet kuej, e kush vret a rreh kend nder vorre, bjen n giob si per Hije t kishs.

NYE I TRET
Pronet e Pasunit e Kishs.
. 6. Pronet e pasunija e kishs jan t paprekshme.

1.- Pronet e pasunija e kishs jan t paprekshme e smundet kush me vu dor mto.
2.- Pronet e pasunija e kishs jan nen roje t Mesharit t kishs e t famullis.
3.- At, qi guxon me shty kah pronet e pasunija e kishs, e bjen n mend famullija mon damin, qi do ta laj damori.
4.- Kur ndokush ti a baj dam kishs kahpronet e pasunija, famullija mon damin, qi do ta laj damori.
5.- Kush vjedh gjan e kishs, pos se do ta kthej at gja mbas kanunit t vendit, ku gjindet kisha, ka edhe detyr me i la gioben kishs pr nder t marre, e gioben famullis per ndore t artune, pse kisha asht ndorja e famullis
6.- Kur cubi e njef gabimin evet e, pa u marr vesh dhunaq, qi i ka
ba kishs, i bjen n dor Meshtarit t Famullis, tuj i a kthye gjan e vjedhme, ska detyr kurrfar giobet: Meshtari ka tagar me e fal.
7.- Me pas me i ra cubi n dor Meshtarit mbasi ky ta ket lait vjedhsin n famulli, famullija ka tagar me i marr gioben si per vendi si per kish, edhe pse famulltari ta ket fal vgabimin, me gjith gja t vjedhne.

.7. Rregullimi i pasunis s kishs

1.- Pronet e pasunin e kishs rregullon Famulltari, e famullija nuk ka tagar me lyp arsye Famulltarit per perdorim t frytit t xjerrun prej pasunis s kishs.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

4Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:17

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
L I B R I I D Y T



F A M I L J A



KRYE I DYT


NDERTIMI I FAMILJES.



NYE I NANDT.

Familja e kuptueme n vedvedi..

. 18. Percaktimi i familjes.
Familja asht nji t mbledhun gjymtyrsh, t cilt gjallisin nen nji kulum, qellimi i t cillvet asht t shtuemt e gjindes nper mjet t martess, t mkanbuent e tyne kah zhdrivillimi i shtatit e kah zhvillimi i mendes e i shises.


. 19. Pjestart e Familjes.
Familjen e perbajn gjindja e shpis; si t shtohen kta, dahen n vllazni, vllaznija n gjini, gjinija n fise, fiset n flamur e t gjith zbashku permblidhen n nji Familje ma t hapt, e cila quhet Kom, e kan nji atme, nji gjak, nji gjuh, e doke.

. 20. Tagri, perlimi e detyra e t zott t shpis.
Mbas Kanunit, sundimi i shpis i perket ma t vjetrit nen kulm t shpis a se vllaut t par; po spaten ato veti , qi duhen per me krye ket zyre si e lyp detyra, atbot zgidhet kuvendisht prej shpjakve njaj, qi t jet ma i meqem, i urt e ma kujdestar.

Zot shpije mundet mu ba edhe njeri i pamartuem.
I zoti i shpis ka tager:

1) me ndej n krye t vendit n shpi t vet, edhe pse gjinden ma t vjerer se ky n shpi;
2) mbi armt e veta, edhe njiqind qese ni bashin; mbi kal t shals; mbi shtroj e mbloj t veten; mbi veglat e kafes, e kto sende as kunaja e dahes si pershin;
3) mbi fitime t gjindes s shpis, t rrogs a t falmeve;
4) me ble, me shit e me ndrrue tok, si ar, livadhe, xana (ograja), prozhme, rendin e vads gja t gjalla e remet;
5) me dhan e me merr uha e me hi dorzan;
6) me ndreq shpija, ksolla vithna, etj;
7) me ue n pun a n shtek gjinden e shpis;
Cool me ue gjinden e shpis per puntor uha a edhe fjal;
9) mbi ven e raki, a me ble a me shit a me dhan uha;
10) me ndeshkue gjinden e shpis, kur kur mos t hecin si e
lyp e mara e shpis.

Ndeshkimet jan njikto:

a) Me lan pa hanger
b) Me u hjekun armt e krahit a t brezit per nji a dy jav;
c) Me lidh a me burgosun n shpi;
d) Kryekcyemin me e da shpijet me pjes, qi i perket, per me shporr shnerzimin e rrezikun.

10) Me hi dorzan kush i shpis pertej se i ban arma; me shit, me ble a me ndrrue gja pa leje t zott t shpis, ka tager mos mu pergjegj, se Kanuja se xen per t zakonshme as t shitmen, as t blemen as t ndrruemen e as dorzanin kso dore, e do send a gja do t shkembet, se aba pa leje t zott t shpis.

. 21. Perlimi e detyra e t zott t shpis.

1) Mu perkujdes per t mart e gjindes e t shpis;
2) Me mbajt n fre gjinden e shpis t mos ti sjellin ndoi dam a rrenim;
3) Me pri ma i pari n pun qi i perkasin vehtjes s tij;
4) Me mbajt sy mbi tokt, t mos t jesin djerr; mbi tuf t gjas sgjall, t mos praptohet e mara e saj;
5) Me punue me mend e urti merenda e jashta shpijet e t mos ta oj rrenimi e fika shpin;
6) Mu perkujdes per vesh e mbath t gjindes s shpis prej fitimeve t shpis;
7) Me mbajt udhen e drejtsis n shpi, e mos me i a mbajt krahin ma teper njanitt se tjetrit;
Cool Mu ble armt djelmvet, kur t shof se jan ba per to.

. 22. Tagri i s zojs s shpis.
E zoja e shpis ka tager:

1) Mbi t gjtha sendet, qi bahen n shpi;
2) Me dhan a me lyp uha miell, buk, kryp, djath, e tlyen ;
3) Me i urdhnue grat e shpis, me i ue per uj, per dru, mu ue buk puntorvet, me ujt (me vadit), me bajt pleh, me korr e me mih a me qirue.

. 23. Perelimi i zojs s shpis.
E zoja e shpis ka:

1) Me ba gati mjesditen e darken, me zie, me ndreq tryezen e me da haenat;
2) Me i a vu menden bylmetit t mos t shkoj dam ;
3) Mos me shit, a me ble a me ndrrue gja pa leje t zott t shpis. E zoja e shpis sgatuen, sshkon per uj, sban dru, as pleh, as me ujt as me korr a me qirue, as buk mu ue puntorvet;
4) Me shikue drejtsin n t ndrequn t gjindes e t fmive t shpis; mos me i a mbajt krahin kuej ma teper se tjetrit;
5) E zoja e shpis do t prkujdeset per fmi, sa t jen n pun grat.

. 24. Tagri i gjindes s ships.
Gjindja e ships ka tager:

1) Me hjek t zon e ships per n pashin se nuk punon per t mart e shpis a i on kah fika;
2) Me hjek t zojen e shpis, per nu raft per sysh se bracnon, a shet gja tinz edhe nji kokerr voejet me ken a nu mbajt krah fmivet t vet ma teper se t tjervet.
3) Mbi armt e veta seicili; munden me shit, me ndrrue, a me lan peng, porse skan tager me lyp tjetren n shpi;
4) Mbi qe ka tager bulku, qi i nget: me i ndimue kuej a uha a fal pa pas nevoj per leje t zott t shpis;
5) Mbi tuf dhensh ka tager bariu, qi i ruen; i zoti i shpis ska tager me i u perzie n ket zyre; para se t shes gja a t prese ndoi kamb berri, bariut do ti thot, e ky e din se fare berri a lope asht per tu hjek.

. 25. Perlimi i gjindes s ships asht:

1) Mos me hi dorzan pa leje t zott t shpis ;
2) Munden me hi dorzan edhe pa e pvet t zon e shpis, porse per aq, sa u ban arma, se kjo asht e vehtja;
3) Nuk munden me i shkue kuej per puntor pa leje t zott t shpis
4) Nuk munden me shit as me ble as me ndrrue gja;
5) Gjindja e ships nuk munden me mundshtue t zon e shpis n punt e shpis a t krahit;
6) Me ndigiue, e me shkue gjithkund turdhnoje i zoti i ships;
7) Kuj ti a njese gishtin i zoti i shpis me dal nushtri, do t dale;
Cool Granija jan n detyr me punue per shpi; po


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

5Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:17

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
NYE I DHETT.
Familja e kuptueme n Katund e n Flamur.

. 26. Tagri i Familjes.

1) Ka tager e za n kuvend t katundit;
2) Ka tager n pjes t giobs s katundit;
3) Ka tager n kujri t katundit;
4) Ka tager me marr m ndore kedo;
5) Ka tager me pri me un zjarmi e me spat n t djegun t nji shpije n fis t vet;
6) Ka tager me pri gjobtarvetn vath t fisit t vet;
7) Me ra m ndoi faj t rand shpja, per t cilin i shkon ndeshkimi i uns s zjarmit e i spats, as katundi as Flamuri smund vej dor m rrenim pa pri vet fajtori.

. 27. Perlimi i Familjes.

a) n Katund:
1) I zoti i shpis do t pergjegjet per do dam, qi tbajn kuej gjindja;
2) Do t dal n kuvend gjith sa her t mblidhet katundi;
3) Do t oj puntorin n pun, qi ka katundi rrethas;

b) n Flamur:
1) Do t dal n kuvend t Flamurit kur t thirren Burr per shpi ;
2) Do t pergjigjet rrethas me katund per dy hae buk djemvet t Flamurit ;
3) Do t laj 400 grosh giob Ders s Gjomarkut per do vras ;
4) Do t dal nushtri t Flamurit.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

6Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:19

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
L I B R I I T R E T




M A R T E S A



NYE I NJIMBDHETT


Percaktimi e mndyrt e Martess.

. 28. Percaktimi i Martess n Kanun.

Mu martue m kanun dome than mu ba shpi, me i a shtue shpis nji rob ma teper, sa per krah t punve, sa per t shtuem t fmive.

. 29. Mndyrat e Martess.

a) Martesa me kunor, e pelqyeme kah Feja e kanuja e Leks
b) Gruja e mbajtne mbi kunor, kundra Fejet e kanujet t Leks;
c) Gruja e vajza e grabitme, e jasht-zakonshme kah Feja e kanuja;
d) Martesa me prov kundra Fejet e kanuiet.

NYE I DYMBDHETT.
Tagari i djalit e i vajzs.

. 30. Tagri i djalit.

Djali ka tager me mendue per martes t vet, po spat prind.
Djali sa t ket prind ska tager :
a) me mendue per martes t vet;
b) me shenjue shkuesin
c) mu perzie n fejes t vet;
d) as n shej, as n petka, as n kpuc, e as n t prem fejet.

. 31. Tagri vajzs.

Vajza, edhe n mos past prindt, ajo ska tager me mendue per Martes t vet, tagri asht n dor t vllazenve a t kusherijve.
Vajza ska tager:
a) me zgjedh fatin e vet; do t shkoj per ate, per t cilin ta fejojn;
b) mu perzie n shkuesi as n fejes;
c) as n kpuc as n petka.

NYE I TREMBDHETT.
Detyrt e burrit e t grues.

. 32. Detyrt e burrit ndaj gruen.

Burri an detyr:
a) me u perkujdes per vesh e math e per gjithshka t lyprt per me mbajt jeten;
b) me ruejt nderen e grues e mos me e lan me u ankue per kurrnji nevoj.

. 33. Detyrt e grues ndaj burrin.

Grueja an detyr:
a) me i a ruejt nderen burrit;
b) me i rrogue pa zhibla;
c) me i ndej nen sundim;
d) mu pergjegj detyrve t kunors;
e) me rrit e me mkamb fmin me nder;
f) me i ndej gadi me t veshmen e t mathmen (kah e qepmja);
g) mos me iu perzie n fejes t t bijve e t t bijave.

. 34. Tagri i grues s vej.

Grueja ka tager me lyp prej burrit t mbajtmen, e veshen e mathen.

NYE I KATERMBDHETT.
Tagri i burrit t vej e i grues s vej.

. 35. Tagri i burrit t vej.

Burri i vej, po spat prind, ka tager me fol vet per martes t vet, (porse burri i Malevet t Shqypnisw se ban ket pun, edhe n dijt se do tjes pa u martue; dokja asht me qit nji tjeter qi t flas per te perkah martesa).

. 36. Tagri i grues s vej.

Grueja e vej flet vet. Grueja e vej i kthen krushqit mudh뒒.
Grueja e vej ka tager:
a) me fol vet kah martesa;
b) me zgjidh per fat ate, qi ti pelqej per sy;
c) me da me gisht shkuesin, qi tia biej shejin.

KRYE I TRET.

SHKUESIJA . FEJESA

NYE I PESMBDHETT.
Shkuesija.

. 37. Percaktimi i shkuesit.

Shkues thirret njaj, i cili rreket mu fjal-mir a te prindja e vajzs, qi t marrin a t napin vajzen per at djal.

. 38. Tagri e perlimi i Shkuesit.

1. Shkuesi asht ndermjetsi te dhandrri e te nusja (te djali e te vajza), t mos t luejn fjalet as njana as tjetra lagje.
2. Shkuesi ka tager mbi 50 grosh t shkuesit, per kpuc, t preme prej kanuje.
3. Kpuct e shkuesit e kan vaden n dit qi t mirret nusja.
4. Shkuesin e gjen a shpija e vajzs a shpija e djalit.
5. Kpuct e shkuesit i ban gjith-her shpija e dhandrrit, edhe ne e shenjoft shkuesin shpija e nuses.
6. Shkuesi ka tager me fol sa per prindt e vajzs, ashtu edhe per prindt e djalit.
7. Perlimi i shkuesit asht me hec per t marrun vesht, per me ue paret me tan a t vllan e dhandrrit te prindja e vajzs.
8. Shkuesi ka tager mu perzie n do pun ndermjet prinds s djalit e t vazs, mje n dit t martess.

NYE I GJASHTMBDHETT.
Fejesa

. 39. T ndaluemt e martess n Kanun.

N fejes varzash do t shikjohet:
a) T mos jet gjak e gjini;
b) T mos jet t njij fisit;
c) T mos t jet mes fisit t djalit, qi do me e nxan


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

7Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:19

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
) T mos t jet grueja e lshume;
e) T mos t ket kumari:

1) n t peshuem n der t Kishs;
2) n kunor;
3) n t marrun t flokvet;
4) t mos t jet vllaznue me gjak t pim.
Kanuja se ban fejesen e martesen, kur t ndermjetson ndalimet e naltpermenduna, edhe n katerqind breza me ken (me gabue kush kundra ktyne ndalimeve, fisi i vet e giobit, e qillon qi edhe shpin i a djeg).
N fejes t lir asht kanu qi t shkoje shkuesi e i ati - a i vllaj i djalit te prindja e vajzs, per me ue shejin n nat t dame.
T himit nan, shkuesi do t perpush zjarmin, para se t lyp vajzen; si ta perpush zjarmin, flet. Si t ket hanger dark, i ati i dhandrrit do ti ap shkuesit n dor si paret, si shejin. Shkuesi si t njeh paret m qethit, do t ohet m kamb, e lshon n dor t tet t vajzes si paret, si shejin.

. 40. Nuse pa shkuesi sbahet.

Vajza e grabitne a e hikne, me gjet burr, nuk mund t stoliset si nuse; do t shkoj vajznisht me petka vajznijet per arsye, qi u muer e shkoi jasht kanujet pa shkues.

NYE I SHTATMBDHETT.
Sheji.
Sheji, mje ke t hjekish dor, ta ban nierin tandin.

. 41. Percaktimi i Shejit.

Sheji perbahet prej njij unaze t remt a targjant (tash von), se arit si dihet fija nder malci tona. Unaza e dhet grosh jan me kanun. Sheji as ndrrohet as kthehet per t gjallt tatij, qi e xen vajzen. Me shej perdorohet vajza, e, po duelen fjalet, prindja e vajzs shpis s dhandrrit i kan nji gjak.

. 42. Tagri i djalit per me lshue vajzen e zanun.

Njat her kur ti teket djalit, asht i lir me lshue vajzen e xanun, porse sheji e gjithsa pare t ket la per vajz i hupin; arsyeja asht: kush e lshon vajzen nder unaz, kanuja a ban gjob hem shejin hem paret sa t ket la per te. Para se ta lshoj vajzen djali, do t baj me dije shkuesin e ky me dy shok t katundit t djalit do t shkoj te prindja e vajzs, e nder sy t dy shokve t katundit t vajzs, u kallxon, se djali, qi e pat xan vajzen e tyne, atue hjek dor, e jan lir me martue njeti.

. 43. Vajza nen unaz nuk ka tager me lshue djalin.

Vajza e xanun nuk mundet me e lshue djalin edhe n mos e past per sy.
Po sndegjoi vajza me shkue mat fat, qi e ka xan, e edhe prindja i perkrahen s bis, kjo smund t martohet ma per t gjallt e dhandrrit me tjeterkend.
Prindja e vajzs jan detyr me i a kthye shpis s dhandrrit mje n ma t mbramin dysh, qi kan la per at vajz.
Sheji e dhet grosht e kanus, qi i jan ue vajzs kur u xu, do t jesin nark t saj deri diten e deks s dhandrrit; e t dije si vajza, si djali, si prindja se aj dhandrrit; e t dije si vajza, si djali, si prindja se aj shej si len me luejt.
Kah kanuja, vajza jet e lidhun, e ve me leje t dhandrrit qi e pat xan e per n hjekt dor ky, se smund t martohet, e sakanun qi t shkoj tjeterkush me e lyp, si t dij se gjindet e pengueme.
Edhe po e muer tjeter grue dhandrri vajza e xanun prej tij jet e lidhun se e lidhun.
Me dek t dhandrrit, kanuja e liron vajzen, e, po desht, mundet t martohet per arsye qi me dek t dhandrrit, sheji xehet i hupun.
Po snigioi vajza me shkue mat fat, qi e pat xan, edhe me perdhuni do tia apin atij, qi e ka xan me Fishek m shin; e per ni raft per sy vajza tue hikun, ky e vret me fishek t prinds s saj, e gjaku i vajzs shkon hups, per arsye qi me fishek t tyne e vrau.

NYE I TETMBDHETT.
E premja e Fes. Dita m shej.

. 44. Percaktimi i Fes s preme.

Me pre Fen do me than me da diten e vaden e kputme se kur me nis krushqt per me marr nusen.
Si ti pritet feja vajzs, tuj ken dit m shej, krushqt do t nisen at dit as kanuja se shtyn, as ban qi t shtyhet.
Krushqt do t shkojn me marr nusen at dit, edhe me dijt se atuj dek nusja, zhagas e rrshanas do ta ojn n shpi t dhandrrit.
Krushqve su ndalet udha, edhe me pas t dekmin n shpi, prindja e dhandrrit e prindja e vajzs.
I dekni n shpi, krushqt do t nisen; nusja hin n shpi, I dekni del shpijet. Andej t vajtohet, kndej t kndohet. (Kjo thtohet per me diftue se as deka ket dit smund ti ndal krushqt, se me kndue nuk kndohet.)

NYE I NANDBMBDHETT.
mimi, qi nepej e nepet per gra.

mimi, qi nepej per varza a gra, tash 50 vjet e andej, perbahej prej 50, 100, 200 mije 400 groshsh.
mimi i kanus s von perbahet prej 1500 groshve, aq sa ban gjaku i grues.

NYE I NJIZETT.
Trshigimi I grues Shqyptare.

Grueja shqyptare far trashigimit ska te prindja, as m plang, as n shpi, - kanuja e xen gruen si nji tepric n shpi.
Prindja smendon per paj as per kurrnji send per vajz t vet; qi e xen do ti a baje kujdesin.
Prindja e djalit, qi e xun vajzen do t mendojn per gjith shka duhet per martes t saj.

KRYE I KATERT

DARSMA

NYE I NJIZETEPAR.

Gatimi i darsmes n Kanun.

. 45. Per darsem do t gatohen:

a) Kau i darsmes do t qes 100 ok mish e vjam;
b) Nji barr miell kallamoqit;
c) 4 babune grun miell grunit;
d) 12 ok sheqer;
e) 8 ok oriz;
f) 4 ok mjalt;
g) 10 ok djath
h) 2 ok tlyen;
i) 3 ok voj t but;
j) 70 ok raki.
V.O. heret n vend t rakis ishte vena.

. 46. N darsem t Kanus hijn:

a) 12 Krushq e 13 Krushka;
b) Thirca;
c) Strafuleca;
d) Sherbtor;


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

8Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:20

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
e) Kcimatare;
f) Deshart;
g) Kang vallesh;
h) Dhandrri e Nusja;
i) Dy dishmitar (Kumart e Kunors);
j) Kunora.

. 47. Detyra e t zott t Darsmes.

Kater jav para para darsmet i ati i dhandrrit a i zoti i shpis do t shkoj vet me krye me thirr krushqit.
Ma para thirren krushqit miq, mandej krushqit shok.

. 48. Asht kanum, qi mikut ti shkohet n darsem me dash.

Desh do t ojn:
a) Nipa e sternipa, edhe n djep me ken e ama do ta ket dashin per per doret e djepinm shpin;
b) I ungji i dhandrrit.

. 49.Rendi kur do t shkohet n darsem.

a) TEjten shkojn bijat e nipat;
b) T Premten mbrama shkojn Thirrca, Strufulleca, Magjatore, Ujatore, Deshtart, e Krushqit miq.
Deshtart, t mrrijmit noborr t dhandrrit, do t qesin kai pushk per krye.
c) T Shtunden nadje shkojn Krushqit shok.
T Shtunden, si t nisen Krushqit, do t therret gjengji i darsmes.

NYE I NJIZETEDYT
Prija e Krushqvet.

50. Prirjen e kryshqve e lype e pvete e ve atij qi i perketse sk burr, qi munde t prij.
Asht e rrebt kjo kanu.
Prija e krushqve sluhet as ndrrohet.
Me bame hetue i zoti i darsmes, e me me shenjue per krushk t par ate, t cilit si shkon prija e krushqis, pos qi bjen n gjobe, edhe krushkaparin, qi aj e shenjoji, kanuja si a xen.
Krushkapari smundet me ken:
a) Mik, por shoq i katundit t dhandrrit;
b) Nuk do tjet prej vllaznije a fisit t dhandrit, por prej fisit tjeter.
Krushkaparin kanuja se shikon per duk, por t cilit I perket prija, e edhe fmi e shemtim per sy me ken, shpija e dhandrrit do ta pelqeje.

51. Vargu i krushqve mudh.

Rreshti i krushqve kur t nisen me marr nusen, e tuj u kthye me te, mbas kanunit ashtu sht njek.

I. - Krushkapari, shoq, prin
II. - Krushku mik
III. Krushku shoq
IV. Krushku mik
V. Krushku shoq
VI. Krushku mik
VII. Krushku shoq
VIII. Krushku mik
IX. Krushku shoq
X. Krushku mik
XI. Krushku shoq
XII. Krushku shoq me dash per doret.
XIII. Krushka tuj e resht dashin.

Ma i mbrami do t shoj i ati a i vllaj i dhandrrit me kal per doret.
Krushqit, tue u nis per nuse, do t qesin ka nji pushk per krye noborr t dhandrrit.

NYE I NJIZETETRETET

Krushqit pa e me nuse, e percjells a me t deknin, smund ti kalojn kuj per der, pos me ken shteku a udha e katunit a udha e madhe.

.52. Udhen e katundit e udhen e madhe, ska burr qi mund ti a ndalue kuej, edhe me ken se i kalon para ders s ships.

Aty, ku kalon nieri, kalon edhe bagtija, kalon i gjalli, e kalohet me t dekunin.
Mu rrenim mudh t madhe, zhyt e mbyt, aty do t kaloj shtektari e bagtija, nusja me krushq, e prcjellsa me t deknin.
Zameja e t zott lypet pa ndryshim per me i kalue rraz shpijet, e ky mundet me lirue shtekun, porse me fjal, t mos i jes aty udh, e t mos i bahet ndera dhun.
Me ba me u trimnue kush, a krushqit a percjellsat me t deknin, me i kalue per der, kanuja e ep me i kthye dal, per arsye qi shtekun e shpis e t pronvet t veta e ka per vedi e jo per udh t madhe.
Me qillue se shtyhen me besat (forkade), ka ndoll, qi jan ba shok t deknit, e nuses i a vu futa m krye.

NYE I NJIZETEKATERT.
Krushku i vendit tia lshoj udhen krushkut mik.

Krushqit mudh, tue shkue per nuse smund t qesin pushk, e kanuaj ven lei mos me i ngue kush.
Shtektart, fardo kambet e nderjet t jen, qi ndeshen me krushq, do t shmangin udhen sa t kalojn krushqit.
Krushku i vendit do ti a lshoj udhen krushkut mik; kjo asht kanu detyret e burrnijet, qi e kan pas malet tona q se mbahet n mend.
Mu ndesh me krushq miq n katund a n Flamur tem, kanuja m ven detyrmu shmang me krushqt e mi, sa t kalojn krushqt miq.
Mu ndesh dy lagje krushq n katund a n Flamur t huej, kanu detyret asht t shmangen sa njana sa tjetra lagje, e t ndahen me nder e pa fjal.

NYE I NJIZETEPEST.
Krushku krushk, Miku mik

.53.Kanuja Sna ven lei mos me nga mikun m shpi ton.
Krushku akrushk e kanuja na len shtekun t lir me e nga, edhepse na xen caranin e votres. Me nga krushkun si quhet kuej pr marre.
Qe arsyeja:
Krushqit vijn dhe biejn me vedi mish, meze, raki (ven) paret e s bujtmes e tjera; kah kanuja krushqit han buken e vet n shpi teme.

.54. Krushqit do biejn me vedi:

1. Dashin 12 oksh rrumull; po erdh mengut, i ati i nuses ka tager me ngushtue Krushkaparin qi t bleji dash tjetr si e lyp kanuja;
2. N dit krezhmijet do t bjejn 8 ok peshk t that;
3. Djath 2 ok;
4. Ven 8 ok;
5. Raki 2 ok;
6. 12 grosh pare t sbujtmes; - kto pare jan per buk, qi u qet krushqve shpija e nuses ok e grosh;
7. Djalit, qi u del krushqve prpara 5 grosh;
8. Grues, qi e vesh nusen 5 grosh;
9. 10 grosh ungjitt vajzs- vllaut t sams.

a) Krushqt vijn si grabitar e si nji tub cubash at nat, per me ra pre e me marr nierin si rob t xanun, e svijn si miq;
b) Edhe i zoti i shpis, pra, e ka shtekun il me i ngucat2, mu ra prej tuj u ndal armt, e peng me te smund t qesin, se kanuja sjau gjegj vajin


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

9Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:21

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.55. Darsma n shpi t nuses.

N shpi, prej s cils del nusja, sakanun me kndue, as me qit pushk.
Krushqt edhe n mrrijshin heret n katund t nuses, sakanu mu nis kah shpija, pa prendue dielli e pa u muzg.
Nji holli kaut largshpis s nuses, nji prej shoksh t katundit t nuses, i cili sdo t jet as gjak as fis me nusen, do tu dal perpara krushqve.
Krushqt, tuj mrrijt noborr t nuses do t qesin ka nji pushk per krye, ashtu edhe kur t dalin mu nis me nusen.
Krushkapari vetem flet, krushqt tjer sakanu qi t flasin, pos nu thirrt a nu pvett kush me emen.
Krushqt me krushken do t hajn buk zbashkut m njitryez; sakanu me i da dyzash.
Si t kryhet buka, do t lshojn dasmort dhantit per nusen mbi buk t pathyemem tryez.
Dhantia perbahet prejnji groshit per krye, sakanu me dhan as ma teper as mengut.

KRYE I PEST.
KANUNI I DHANDRRIS.

NYE I NJIZETEGJASHTT.
Me dek dhandrri, prindja e nuses jan n detyr me i a kthye gjysen e mimit shpis s dhandrrit.

56. Tagri i shpis s dhandrrit e detyra e mikut.

Me dek dhandrri pa e marr nusen, mikut i jet n dor Sheji (unaza) e dhet grosh t kanus, se paret tjera do ti a kthej prinds s dhandrrit deri n ma t mbramin dysh.
U martue dhandrri e ve nji nat e kaloi me nusen e diq, gjysen e mimit do ti a kthej miku prinds s dhandrrit.
Me dek dhandrri nat vjet *** martue , gjysen se gjysen e mimit i a kthen miku i prinds s dhandrrit. Me dek dhandrri n krye t dy vjetve mbas marteset, dy pjes t mimit miku i ndal pr veti, t treten i a kthen prinds s dhandrrit.
Me dek dhandrri edhe vjetin e dyt, por tuj lan fmi n cara t votres, miku si a ka far detyret prinds s dhandrrit, per arsye qi bija i a la shpin t perzieme e mimin i a lau me fmi qi i a la n plang.
Me dek dhandrri n krye t tri vjetve, prinds s ktij si jet gja me marr te miku, pr arsye qi bija e ktij a bani rrogen n der.

NYE I NJIZETESHTATT.
Deka e nuses.

.57. Tagri i prinds s nuses.

Me dek nusja n krye t tri vjetve mbas marteset, pa lan fmi n plang t burrit, prindja e ksaj kan tager me marr petkat e rrgjanet, porse arka me dry me nji pal petka do t jesin ke prindja e burrit.
Me dek gruja, tuj lan nj djal a vajz te burri, prindja e ksaj kan tager mbi rrgjanet e frytit, se tjera sende do t jesin n shpi t burrit.

NYE I NJIZETETETETT.
Gruja sbjen n gjak Grueja lshon m gjak prinden

Njimend se mbas kanunit ton gjaku shkon per gisht, porse kjo kanu se pershin gruen, per arsye, qi Grueja sbjen n gjak edhe me qillue se vret kend.
Me vra grueja burrin e vet a kedo, prindja e ksaj do tapin arsye per at gjak.
Burri e blen mundin e t jetuemt e grues, por jo jeten e saj.
Me gjet gja gruen per faj t burrit, prindja e ksaj i lypin arsye m kanu.
Me rrah burri gruen, nuk bie n faj kah kanuja, e as prindja smund ta kerkojn t rrahmen.
Me plyr burri gruen, e po bani vaj kjo ke prindt, burri do tu ap arsye.
Me mbyt grueja burrin, e mu ue i kunati me vra t kunaten, pse i a vrau t vllan, kjo sasht e perligjme m kanun. Gjaku i grues sbahet krahas me gjak t burrit; pra, tepricen e gjakut t burrit do ta perligjin prindja e grues.
Sikurse jan n detyr prindja me dhan arsye per do pun t lig qi t baj n der t burrit a kuejdo bija e tyne, ashtu mimin e gjakut t saj.

NYE I NJIZETENANDT.
Grueja asht shakull per me bajt.

Grueja njifet si nj calik per me bajt sa t jet n der t burrit, se prindja se hjekin dor prej sojet, e ndalin per vedi e mbi vedi t t pergjegjmen per te, por edhe me lyp arsye, me ba me gjet gja.

NYE I TRIDHETT.
Grueja e vej.

Grueja, qi mbet e vej e pa fmi, tuj u da me shpi t burrit, petkat, qi pat pru si nuse e arken me dry i merr me vedi.
Grueja e re, qi mbetet e vej, por me fmi, po desht me ndej n plang t burrit me fmi, do t dorzanitet me dy lagje dorzan: dy dorzan do t jen t katundit ku mbet e vej, se ska me pas kush pun me te, e se sdo ti a korisin emnin prinds as burrit t dekun; dy tjer do t qes prindja a kushrinja e saj se sdo ta dajn prej fmive, ve n lypt vet mu da e mu marte.
Grueja, qi mbet pa burr e pa fmi, e, pse e shtyme n vjet, i lutet prindes me e lann plang t burrit, sguxon me e trazue kush prej vllaznis a fisit t burrit.
Grueja e vej e pa djelm per n past varza t martueme, ka tager me ndej e me jetue n plang t burrit. Mundet me shkue edhe ke prindt a ke ndonjana bij e martueme me gjallit, e toka e burrit do tI qes bukn e gojs tri barr drith per vjet deri n dek.
Po u marte grueja e vej, atbot rrnesn e vet e gjen te burri i dyt, se toka e burrit t par sqet bim ma per t.

NYE I TRIDHETEPAR.
Theku i prem.
(Me lshue gruen)

Po su pru grueja si duhet te burri, kanuja i nep leje me i pre thekun a flokun e me lshue.
Kunora jet, e as burri as grueja nuk mund t martohen pr t gjallt.
Po u qortue grueja, mbas t lutmes s dashamirve, qillon qi burri e merr perseri.
Per dy pun e ka fishekun n shpin grueja e per nji pun i pritet theku e lshohet.
a) per kurvni;
b) per mik t prem.
Per kto dy pun t pabesijet i shoqi e vret t shoqen, e rrin pa ndore, pa bes e pa ken i ndjekun pr gjak, se prindja e nuses s vrame marrin mimin e gjakut, e ktij do ti napin fishekun e do ti qesin dorzant.
Per bracni a cubni burri e lshon gruen porse tjeter dhun ska tager me i ba grues.
Grueja, qi lshohet, tuj dal shpijet t burrit, kurrnji send ska tager me marr me vedi pos petkash, qi ka n shtat. I hupin petkat grues s lshueme, perse mimi, qi ka pas la burri per t, i jet ke prindt.
Me pas djal prej gjiut grueja e lshueme, i shoqi, edhe pse e din kathedret, asht n detyr me i a shenjue nji vend rreth plangut t vet, me i a dhan djalin e me mbajt me vesh e me math e me buk.

NYE I TRIDHETEDYT.
Grueja e pa-kunor.

Aj, qi t marr gruen pa kunor, jet i lidhun kah Feja edhe kah kanuja.
Grueja e pa-kunor far tagrit ska n shpi t burrit.
Kanuja i nep kto ndeshkime burrit, qi merr grue t pa kunor:
a) shpija i digjet e toka i jet djerr;
b) xirret prej vendit, e smund ta shklas token e vet mje qi ta largoj gruen e mbajtne pa kunor;
__________________


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

10Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:21

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
c) n past fmi me grue t pa kunor, njehen t pa-ligj e prandej smund t bahen kurr perkaes (trashigues).

KRYE I GJASHTT.
PRINDJA. (Baba Nana Djelmt)

NYE I TRIDHETETRET.
Baba Burri.

.58. Tagri I burrit mbi gruen.

Burri ka tager:
a) me kshillue e me qortue gruen;
b) b) me rrah e me lidh gruen e vet, kr t mbrrj me i a perbuz fjalen e urdhnit.

.59. Tagri i babs mbi t bijt.

Baba k tager:

a) mbi jet e mbl gjallnim t t bijve
b) me rrah, me lidh, me burgos a edh me vr t birin e t bin, kanuja s'i lyp arsye, edh a xn se vret vendin: "Kush vret vedin shkon gjak hups,
c) me nijt t birin n rrog s her t duej, per arsye, qi "S t jt i ati gjll, i biri njehet si bulg ",
mbi fitimet e t birit, t rrogs a sid kojshin ;
d) me shit e me bl, me dhn e me mrr,
e) me karmue t birin shpijet pa pjes, kr mos ti rrije nen sundim e ndigies; pors, si t des i ati, i biri vien ne trashigirn t'et.

. 60.Detyra e babs.

a) Baba sht me detyr mu rrek per t mir t t bijve si kah ndera si ka pasunija.
b) m'u bl arm djelmve. si t bhen per'to:
c) mos me b testamende. si t ket t bijt:
d) trashigimin paraz m'u ln djelmvet

NYE I TRIDHETEKATERT.
Nana Grueja.

. 61. Paperlimsija e grues.

a) Burri nuk k tager mbi jet t gures
b) Grueja far tagrit s'k as inbi t bijt as n shpi,
c) Me vr i biri t'men, bien n gjak me prindt e sms,
d) Me rrah, me plyr a me vr gruen e burrit dora e huej,nderen i a krkon burri, varren gjakun prindja.
e) Me rreh kunetija gruen e burrit, prindja e grues i a lypin nderen, n mos i raft s mbrapa i shoqi.
f) Me ken nna gergase (qi perzien e shpin), i biri e qet tmen prej shpijet p njes e p gj, ve se vjetin e par do ti ap buken e gojs (tri barr drith) e tjetr s'i k.

NYE I TRIDHETEPEST.
Djelmt.

.62. Detyra e perlinii i dielmvet

a) Bijt jau kan detyr prinds bindjen e ndigiesen,
b) do t rrjn nen sundim t t'et mje qi t des ky,
c) smund t siellin doren m 'ta, as m'u r ndesh fjals,
d) per do pn do t mrren vesht me t'an;
e) p lje t t'et s'mund t shkojn kund,
f) p zam t t'et s'mund t blejn as s'mund t shesin gj, e as far mrrdhmet s'mund t ken me kend,
g) smundne me h dorzn, pos per aq.. s u bjn armi e brzit,
h) s'munden me qit fan m rrug t madhe edh pse 'plak jets,
i) me pretue (me mrr pr), me viedh a me vr kend i biri, i ati do t pergiegjet per arsye qi Fitimi e rreziku i t bijve i perpiesnohet t'et e vllazenve"
j) me vr i biri tan, fisi a grn dorrasinn ase e xjerr vendit per gjith her;
k) me i u mbush menja ndonjnit nder dielm me u d prej t'et, del p pjes e p gj.

.63. Tagri i Parbinis ( i dialit t par).

a) Djalit t par i perket sundimi i shpis mbas deks s t'et,
b) Vllau i par do t pvetet per gjithshka mbrenda e jashta shpijet,
c) Me kn der Flamurtari, djalit t pare t vllaut t par i perket Flamuri,
d) Me kn der Vojvodet, djalit t par t vllaut t par i perket pr,ja,
e) Me kn Plak katundit, djalit t vllaut te pare i perket strapleqnija.

Oroe: S t jt p u d shpija, i ungji i t bijve t vllaut t par nder zyre t katundit e t Flamurit, si t dahen, s'kan tager m'u perzie nder zyre t naltpermenduna, as i ungji as t bijt e tij, pse jn t t bijve t vllaut t par.

KRYE I SHTATT.
T DAMT.

.64. N Kan t t damit pershhen.

1.Shpija, troje e vithna. 2.Toka: a)ar b)vneshta, c)livadhe, d)xna, ograja, e)prozhme zabele, 3.Vada (rendi i ujit), 4.Mullni , 5.Fitim e t prishuna, 6.Armt, 7.Rmet, hekurishta, almistra qsh, 8.Rraqe shpijet shtroja e mbloja , 9. gjja e gjall: lop, q, kual, dele e dhi, 10.Drithi e do bim aret, 11.Blett, 12. Djathi e tlyeni; 13.Vna e rakija, 14.Pleqt e t damit.

.64. Shpija, troje e vithna.

1. Shpija me tok, qi t ket per rreth, i perket vllaut t mbram.
2. Prroje e vithna dahen per Vll aq pjessh, s' zjarmijesh t dahen vllazent.

.66. Toka.

1.Toka e t parve do t dahet me terkuz per vll.
2.Toka e blme prej djlemve mbas deks s prinds do t dahet per pushk.
3.Vllau i ndermjemt k tager me zgjedh tok k t duej.
4. Ara, vneshta, livadhi, xna ograja, prozhme e zabele do t dahen me terkuz per vll, s njani,tetri.
5. Kujnija, mali e bjeshka s'dahen,'do t'a ken zbashkut, si per dr si per kullos

.67. Vada.

Rendi i ujit do t dahet me kerik mbas oket.

.68. Mullni

Mullni, si toka, dahet per vll.

. 69. Fitime e t prishuna.

1.Fitimet e t prishunt jn t plangut: shpija i gzon e, p u d shpija,.do t lahen.
2. Fitime t posata kanuja s veon: "Shka t xn t dmt n shpi, jet mbrend."
3.Paja e grues nuk hn n pleqni t damit.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

11Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:22

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
4. Dhantit, qi i mblidhen nuses n dit t martess, si te prindja, si te burri, kanuja t damit nuk i pershn, jn t grues.

.70. Armt.

Armt do ti epen vllaut t par

.71. Rme, hekurishta, alinistra qsh.

Rmet do t dahen per vll. si edh hekurishtat: spata, sheten. kosa, kmesa, kza, sharra, thadra, dalta, etj ashj edh almistra qesh.

.72. Rraqe shpijet.

a) Shtroja e rnbloja do t dahen per vll:
b) vozga, govixha, fuija, sheka, per vll:
c) lug, qtha, vjedra (mielca), mtj, turren e drve, vegsha, vorba, kua, e shka t jen n drnit e dheut, i dn e zoja e shpis per mbas msimit t pleqve, asht adh pulat.

.73. Glja e gjall.

"Berret dahen per pushk". N t dam t berrevet, t lopvet. t qevet e t kualvet mrrin vetun ata, qi jn t zot me bajt arm.

.74. Drithi.

1. Drithi dahet per goj". Burravet, gravet e fmivet do tu epet buka e gojs n dit t t damit.
2. Fmija djal a vajze pa e mbush vjetin, skan tager n buk t gojs. Si t mbushin vjetin, do tu dahet pjesa e buks si tjervet.
3. Jo ve drithi, por edh do bim tjeter e arve a e kopshtijeve, do t dahet per goj.

. 75. Blett.
1. Zgjojt e bletve do t dahen per vll.
3. Mjalti dahet per goj.

. 76. Diathi e tlyeni.

Bylmeti e do melmes do t dahet per goj.

.77. Vna e rakija.

Vna e rakija, me nji fjal, glithshka hahet e pihet, do t dahen per goj.

.78. Pleqt e t damit.

1.Pleqt e t damit do t ien dy a kater, a si t'a lyp nevoia e shpis, qi dahet.
2. Pleqt e t damit kan tager me mrr ka nji berr per krye plakut.
3. Kpuct e pleqve t t damit do t'i apin zbashkut vllazent, qi dahen.
Oroe.

.79.
a) Plakut t shkret do ti epen t prishunat e drekve p u d shpija.
b) Vllaut t pamartuem do ti epen t prishunat e martess p u d shpija.
c) Granija s'hjn n pjes t t damit, pos per buk t gojs n t gjitha sendet, qi hahen e pihen.
d) Grazhdi sna e kashta dahen mbas gjjet.

.8O. Po u mbush mendia vllazenve me u d per t gjallt e t'et, kta nuk kan tager me u perzie as n tok, as n pasuni, e do t shkoj seciIi n'at pies, qi tu a shnjoj i ati.

.81. Mbas deket t t'et, kanuja e t damit nuk i veon vllazent, por, s t jen, aq pessh do t'a dajn pasunin e t'et, si t tundshmen si edh t, patundshmen.

.82. Me kn kater vllazen, e per n qitshin Pleqt per m'u d, token e t parve do t'a dajn me terkuz per vll.

.83. Me u d dy vllazen m nji krah e dy tjer me nji tjeter, token e t parve e dajn per gjyms, token e bleme prej sish per pushk.

.84. Me dek njani vll prej dy te damve, p ln djal n voter, toka, qi i pat r n pjes, do t dahet trish, pos toksh t bleme mbrapa e pos gjs s gjall t pertrme mbasi jn d.

.85. Paragrafi 83 e 84 pershn edh vllazen dy nanash.

.86. Vllazent e dm nii her me gr e kufi, po u perzen persri, e mbas do kohe u mbushet mendja me u sterd, tokt i dajn mbas kufinit t s dames s par. Per n pain bl tok t reja e pertr gj t gjalla permbasi u perzien, do t qesin ne pn 83.

.87. Me kn dy a m shum vllazen, e me dek njani tuj ln djal mbrapa, kr t dahen, djali i vorfen dahet me tungjin si vll, mrr pjesen e t'et.

KRYE I TETT.
TRASHIGIMET.

NYE I TRIDHETEGJASHTT.
Tagari I trashigimit n Kanu.

. 99. Me mbajt n shpi varzat e plangut t shuem, me i a bajt kujdesin per kah vesha e mbatha.

.100. Me martue varzat e vorfna.

.101. Me prit n t pam e me i prcjell mbas kanunit.

.102. Me u ba drekt bisave, po diqnen shpi t vet para a mbas maltese.

NYE I TRIDHETETETETT.
Vllau i shpifun.

.103. Vlla i shpifun, mbas Kanunit, thirrej njaj, i cili len nans me burr t dyt.
.104. Vllau i shpifun ska tager trashigimi as perkasie n plang t burritt par t nans.

KRYE I NANDT.
T LANUNAT.
Testamendet

NYE I TRIDHETENANDT.
Pecaktimi i testamendeve.

Oroe: Kanni i Leks nuk nief testamende, e, per n dasht kush me ln gj prej pasunish t veta per shpirt, duhet doemos pelqimi i kushrjve.

.105. Percaktimi i t Lnunave (i Testamendeve).

Per te lnunat a t falmet a, si thot gola e kombit ton "me ln gisend per shpirt" mrret vesht me ln gja per kish, si ar a livadh, kopsht a vsht, prozhem a zabel, rendin e ujit, a edh lang e plang me t'eger e t but, do t kt:
a) mendt e shndoshta n krye,
b) t jt i lir kah e lnmja;
c) mos t jt i tutun prej kercnimit t ndokuej


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

12Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:23

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
d) t kt tager me ln.

NYE I KATERDHETT.
Mndyr t lanunash.

.106. T lnunat jn dy mndyrsh: me barr e p barr.
a) T lnunat me barr (me detyr) jn ato kr lnsi i cakton kishs nji detyr, b.f. me thn nji a dy Mesh n vjet per shpirt t tij a t parvet t tij, per at pasuni, qi po ln.
b) T lnunat p barr jn ato, kr lnsi ln gjsend per kish p i caktue kurrfar detyre, e xhet si e falun.
c) Lnsi sht n detyr me mbledh kushrinin e vet e Pleqt e fisit me dishmitar, e, si lnsi si kta, do t vjn gisht n leter si e lyp kanni.

NYE I KATERDHEPAR.
Tagri i t dalunit fare.

.107. Gjithkush sht i zoti i pasunis s vet, e aj, i cilli don me ln gjn e vet per kish, sht i lir e nuk mund t'a ndal kush.

.108. Baba edh n mos past djelm, nuk mundet me u ln bijave as tok, as plng, as shpi.

.109. Baba. per t gjall t vet, k tager me u fal bijavet t holla. Rraqe, akla, permbas deket t t'et s'k tager bija me lyp t falmet e t folmet e t'et.

NYE I KATERDHEDYT.
Tagri i kushrinis.

.11O. Kushrinija e t dalunit fare kan tager me shperblye token e gjn e t dalunit fare, pors mimin e ksaj pasunije do tia dorzojn Kishs, mbas mendes s t dalunit fare.

.111. Me pas ln uh e detyr gjaqesh i daluni fare, do t lahen prel pasunish t shperblyeme prej kushrjsh, e tepricen do ti a dorzojn Kishs per shpirt t t dalunit fare.

.112. Me dek n t papritun i daluni fare, kushrinija, kan tager mbi gi e pasuni t tij.

.113. Edh n mos lasht gj me shkrim i daluni fare, kushrinila jn n detyr me mendue, per shpirt t tij, po s'e mueren n kujdes ket pn kushrinija, fisi e Pleqt e katundit, kr t'a dajn pasunin e tij, u caktojn se shka do t ln per Kish.

.114. N past bija t martueme i daluni fare, e per ne e shperbleshin pasunin e tij kushrinija, n detyr.jn me prit e me i perejell mbas kanunit.

.115. Po pat dielm, i jati nuk mundet me b testamend.

.116. Po diq i ati n t papritun, tuj ln djalin frishte djepi, kushrinija do t'a mrr n kujdes pasunin e dialin mje qi t bhet 15 vje.

NYE I KATERDHETRET.
Rrogtari.

.117. Zotnija k urdhnesen, rrogtari ndigjesen.

.118. Rroga lahet mbas vendimit, qi t bhet ndermiet zotnis e rrogtarit.

.119. Per ndo'i fj, qi t bj rrogtari zotnija s'mund i a bj giob rrogen.

.120. Po vodh a vrau kend rrogtari me buk e me fjal t zotnis, rrogtari bjen n faj e ne gjak, pors dmi sht i zotnis. e ky do t'a xjerr s keq rrogtarin.

.121. Po ndodhi cubnija a vrasa ne katund t zotnis, do t'a largoj rrogtarin, porse do t'a percjell me rrog t motmotit per arsye qi faji kje i zotnis e jo i rrogtarit.

.122. Po bni ndo'i mbrapshti rrogtari a n katund t zotnis a jashta ktij, pors n mende t vet e p dije t zotnis, dmin e gioben do t'a hjek rrogtari, e n dasht zotnija me e percjell, rrogen deri n'at dit do tia ap.

.123. Me vr kend rrogtari n mende t vet, gjakun e on te shpija e vet.

.124. Me vr kush rrogtarin, bjen ngjak me shpi t tij, por zotnis i pritet mik.

.125. Me i u mbush mendja zotnis me e d rrogtarin, ve pse nuk i pelqen e p e glet n faj, rrogen e vietit do ti a laj.

.126. Me u dynd zotnija me plang pre nj krahine n nji tjeter, po s'e muer rrogtarin me vedi i a k detyr rrogen e vjetit, po s'u gjegj rrogtari me i shkue mbrapa, i a k rrogen deri n'at dit.

.127. Po i kcej rrogtarit me u d prej rroget para vadjet, ve pse i merzitun, zotnija do ti ap rrogen mje m'at dit.

.128. Po s'heci mbas andes s zotnis rrogtari, mund t'a daj, 'se me v goj keqas mb t e me v dor nuk mundet.

.129. Me sh keqas a me rraf rrogtarin zotnija, e per n'u daft ky para vadjet, per t rrafme e per t shame do ti ligjohet.

.130. Brimen e qortimin e zotnis do t'i kaperdje rrogtari.

.131. Me rraf rrogtarin dora e huej, ky lyp gjygj e zotnija buken e dhnueme.

.132. N themel xhet shpija, po kje kull, mdhesk a ksoll, mjaft qi t kt carnin e votres e t qes tym.

.133. do ndertes qi t gjindet n'oborr, sht e njitun me shpi, pse gjindet n hije t saj, po u tye., k glob e dy per nji.

.134. S'i hhet kuej n shpi, per p i b z n'oborr.

.135. Thirre e, s't'u pergjegj kush, a rr e prit, a nisu n pn Vande.

.136. Po u shtyne e ile deren, shpija xhet e thyeme edh e pruejtun, e cilla k 500 grosh giob, e rraqet e hupuna dy per nji.

.137. Kanum thot: kush Vi a thej shpin kuej, per nder t mrrun k 500 grosh glob. Flamurit (Bajrakut). e prej sendesh t vjedhuna dy per nji t zot't.

.138. Vathi e gjs k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.139. Vathi i blet ve k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.140. erraniku i tamblit k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.141. Koshari i drithit k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.142. Me i a thye kuej shtegun e oborrit, t'ars, t livadhit a t kopshtit, qi i k pra shpije, k 500 grosh giob, e t zott pnen t ndreqme. n kullos

.143. Bari thirret aj. qi 1 prn tufs g.ls

.144. Bariu rrogtr sht n detvre me i a v menden tufs t; mos t'i damtoliet as mos Vi bje dam kuej.

.145. Po 1 bni dam kuej barlu me gj, i zoti i tufs e ln e jo bariu.

.146. Me 1 tret ndo'l k amb berri bariut. do t'a bje me dije t zo'n e tufs. e. si 1 zoti si edh bariu do t perpiqen n hetim t tij.

.147. Po i treti bahut ndo 1 berr p shj e p duk, i zo ti i tufs k tager me e cue barin deri n b, po i u l me b, s'i k t*eter devu.

.148. Po thej qafen a u kafshue prej hishe ndo'i berr. bariu 'n det vre me i a ue shjin

t zot't e tjeter detyr s'i k.

.149. Po i a vodh kush ndo 'i berr bariut, detyra e ktij sht me e b me dije t zon e tufs, tuj 1 a kallxue vendin e kohen se k e kr u vodh , tjeter detyr s'i k.(I)

.150. Po duel cub baru vet, gjn e vjedhun do Vi a kthe.j t zot't n mndyr t kanunit, edh e perejell n pn t vet. N mos e past krye vietin, rroga do fi epet mie n dit, n t cillen u gjet n faj.

.151. Me vr bariu cubin tuj vjedh a tu] pretue tufen, gjakun e on te shpija e vet, e s per berr a tuf t pretueme, i zoti do t krepatohet.

.152. Bariu sht n detyr me rueit gjn, e nuk do t pshtetet n t thurun a t p thurun, sepse "gjja do roj, 'se hec, e toka nuk luen".

.153. "Ndera e vathit sht n kum
bon".

.154. Po u muer pr, per dhn a pre ndo 'i marazit e faqe bariut skjapi a dashi i kumbons, e po s'u vrn n'at hov, 500 grosh giob i mirren pretarit e gjja dy per nji

.155. Kryeglja sht e t zot't, me cof ndo 'l km, dmi sht 1 t zot't. Per vertetini do t'l ohet t zot't' shj*l prej atlj, qi e k per gjyms.

.156. Po u dhn per giyms dhi a dele, pjella, kmenda e leshi dahen per gjyms nderi n'
et zotnis e bariut.
.157. 1 zoti s'sht me detyr me mendue as per kryp as per ksoll, por bariu qi 1 mrr per gjyms.

.158. Po u dha vii fmen e u rrit n der t bariut, si t pjell, pjella e par sht e banut, qi e rriti, e bylmeti per glyms.

.159. Po e prishi barlu bylmetin e gls, qi k per iz*,, ms. det~, r i a k t zot't a pjesen e bylmetit a piellen.

.160. Glla per g*j~,ms nepet e mirret gjithher n viesht.

.161. Lopa per p'~ rns i sjell t zot't 4 ok djath e 2 ok ilven.

.162. N dhet kren dhi, 1 zoti mrr 5 ok tlyen g ,,ms ok e per k r~e. J.,

.163. N dhet ~ ren dele, 1 zoti mrr 5 ok tlyen gjyms ok e per kn e.

.164. N d"ath s1 tager 1 zoti as n t dhive, as n t deleve.

.165. Kryeglja sht e t zot't, e cilla as nuk shtohet, as nuk dnohet kurr.

.166. Kryegjja kurr s'cof.

.167. Lesht e kmenda e kryegjs sht e t zott.

.168. Pjella sht krejt e bariut, mje qi t'i.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

13Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:24

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
L I B R I I K A T R T



S H P I, G J A E P R O N E



KRYE I DHETT


NYE I KATERDHETEKATERT.

Shpija e thyeme ka 500 grosh giob e dy per nji t zotz.

.132. N themel xhet shpija, po kje kull, mdhesk a ksoll, mjaft qi t kt carnin e votres e t qes tym.

.133. do ndertes qi t gjindet n'oborr, sht e njitun me shpi, pse gjindet n hije t saj, po u tye, k giob e dy per nji.

.134. S'i hhet kuej n shpi, per p i b z n'oborr.

.135. Thirre e, s't'u pergjegj kush, a rr e prit, a nisu n pn tande.

.136. Po u shtyne e ile deren, shpija xhet e thyeme edh e pruejtun, e cilla k 500 grosh giob, e rraqet e hupuna dy per nji.

.137. Kanuni thot: kush ti a thej shpin kuej, per nder t mrrun k 500 grosh giob. Flamurit (Bajrakut). e prej sendesh t vjedhuna dy per nji t zot't.

.138. Vathi e gjs k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.139. Vathi i bletve k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.140. erraniku i tamblit k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.141. Koshari i drithit k 500 grosh giob e dy per nji t zot't.

.142. Me i a thye kuej shtegun e oborrit, t'ars, t livadhit a t kopshtit, qi i k pra shpije, k 500 grosh giob, e t zott pnen t ndreqme.

KRYE I NJIMBDHTT.
GJAJA E GJALL.
NYE I KATERDHETEPEST.
Bariu.

Shpija e thyeme ka 500 grosh giob e dy per nji t zotz.

.143. Bari thirret aj. qi i prn tufs-gjs n kullos

.144. Bariu rrogtr sht n detvre me i a v menden tufs t mos t'i damtohet as mos ti bje dam kuej.

.145. Po i bni dam kuej bariu me gj, i zoti i tufs e ln e jo bariu.

.146. Me i tret ndo'i kamb berri bariut. do t'a bje me dije t zo'n e tufs, e, si i zoti si edh bariu do t perpiqen n hetim t tij.

.147. Po i treti bariut ndo i berr p shj e p duk, i zoti i tufs k tager me e ue barin deri n b, po i u l me b, s'i k tjeter detyr.

.148. Po thej qafen a u kafshue prej bishe ndo'i berr, bariu 'n detyr me i a ue shjin t zot't e tjeter detyr s'i k.

.149. Po i a vodh kush ndo 'i berr bariut, detyra e ktij sht me e b me dije t zon e tufs, tuj i a kallxue vendin e kohen se k e kr u vodh, tjeter detyr s'i k.

.150. Po duel cub baru vet, gjn e vjedhun do t i a kthej t zot't n mndyr t kanunit, edh e perejell n pn t vet. N mos e past krye vietin, rroga do fi epet mje n dit, n t cillen u gjet n faj.

.151. Me vr bariu cubin tuj vjedh a tuj pretue tufen, gjakun e on te shpija e vet, e s per berr a tuf t pretueme, i zoti do t krepatohet.

.152. Bariu sht n detyr me rueit gjn, e nuk do t pshtetet n t thurun a t p thurun, sepse "gjja do roj, 'se hec, e toka nuk luen".

NYE I KATERDHETEGJASHTT.
Skjapi a dashi i kumbons ( Ogii ).

.153. "Ndera e vathit sht n kumbon".

.154. Po u muer pr, per dhn a pre ndo 'i marazit e faqe bariut skjapi a dashi i kumbons, e po s'u vrn n'at hov, 500 grosh giob i mirren pretarit e gjja dy per nji.

NYE I KATERDHESHTATT.
Gjaja per gjyms.

.155. Kryegjja sht e t zot't, me cof ndo 'i km, dmi sht i t zot't. Per vertetini do t'l ohet t zot't' shji prej atij, qi e k per gjyms.

.156. Po u dhn per giyms dhi a dele, pjella, kmenda e leshi dahen per gjyms ndermjet zotnis e bariut.

.157. I zoti s'sht me detyr me mendue as per kryp as per ksoll, por bariu qi i mrr per gjyms.

.158. Po u dha vii fmen e u rrit n der t bariut, si t pjell, pjella e par sht e bariut, qi e rriti, e bylmeti per glyms.

.159. Po e prishi barlu bylmetin e gls, qi k per gjyms. detyr i a k t zot't a pjesen e bylmetit a piellen.

.160. Gjja per gjyms nepet e mirret gjithher n viesht.

.161. Lopa per pr gjyms i sjell t zot't 4 ok djath e 2 ok tlyen.

.162. N dhet kren dhi, i zoti mrr 5 ok tlyen gjyms oke per krye.

.163. N dhet kren dele, i zoti mrr 5 ok tlyen gjyms oke per krye.

.164. N djath sk tager i zoti as n t dhive, as n t deleve.

NYE I KATERDHETETETT.
Kryegjaja.

.165. Kryegjja sht e t zot't, e cilla as nuk shtohet, as nuk dnohet kurr.

.166. Kryegjja kurr s'cof.

.167. Lesht e kmenda e kryegjs sht e t zott.

.168. Pjella sht krejt e bariut, mje qi t'i rritje n der kryegjja.

.169. Bylmeti dahet si t bhet ndermjet tyne. Vende vende bylmeti nuk nepet aspak.

.170. Po u damtue ndo'i kamb berri, dami sht i bariut, e do t'a pertrj per me e mbush numrin.

NYE I KATERDHETENANDT.
Gjaja me pergjegje.

.171. "Gjja me pergjegje nuk mirret".

.172. Po more gjn per giyms, detyra e pergjegjes nuk t lidh, dami sht i t zot't.

.173. Po u shkaktue dami prej pkujdesit t bariut, dami sht i tij e gin e damtueme do t'a pertrij.

NYE I PESDHETT.
Dosa per gjyms.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

14Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:25

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.174. Po u muer derku fmen per gjyms e pors t'a daje dosa, edh e rriti aj, qi e mure, pjellen e saj do t'a daj per gjyms me t zo'n.

.175. Dosa i jet bariut, qi e rriti, per t cillen do t'i ap zot't nji derk m teper.

.176. Po s'u mbarrs dosa n'at vjet, bariu nuk mund t'a shes as s'mund t'a pres, por do t'a lj qi t pjell nji her.

.177. Po u kervis dosa e puell e i shkuen dam dirqt p i d e ma, do t'a ruej bariu mje qi t mbarrset e t pjell s dyti, e dirqt dahen si n 174.

.178. Dirqt dahen 'si ti daj e ma e jo para.

.179. Po u dha per gjyms dosa e rritun, pjella dahet per gjyms, e dosa i kthehet t zot't, per t cillen do t'i lhet bariut nji derk m teper.

NYE I PESDHETEPAR.
Steli i qnit.

.180. Qni i hekurave k stelin e vet.

.181. Steli sht tbna e rojsit t shpis e t vathit.

.182. Po vrau kush qnin n stel t vet, i k 500 grosh t zot't t qnit.

.183. Qni i hekurave lshohet mbas darksh t mdhaja, e rrin zgjidh mje qi t dal drita.

.184. T shkrepunit dielli, qni i hekurave do t gjindet n stel me hekura n qaf.

.185. Po tu turr qni n'udh t madhe, si t dal drita, e nuk mund i pshtove p e vr, edh e vrave, peng e plak nuk mund t lyp i zoti i qnit, per arsye qi "Udha e madhe nuk ln gj".

.186. Po t'u turr qni n do koh t dits, i drodhe pushken edh e vrave, tuj i r a ballit a krahnorit, qni shkon hups.

.187. Qni n dam vritet, por at bot ve kr t gjindet me "mish n goj" b.f. tuj t b dam ndo 'i kamb berri n tuf.

.188. Qnit n mal, tuj shkue mbas tufs s vet, s'i pritet gjygji: po e vrave, ln qnin.

.189. Prifti nuk mundet me mbajt qn hekurash te Qela (Kisha), per arsye qi Prifti do t gjindet gati nat e dit per do nevoj t popullit.

NYE I PESDHEDYT.
Kau m hu.

.190. Po desht me mbajt qn hekurash Prifti, as nat as dit nuk mund t'a liroj prej hekurash.

.191. Kau m h po e dimnoi bulku, k nji barr drith, po e dimnoi i zoti k nji barr e gjyms,.

.192. Po u vodh kau m h, bulku e i zoti i kaut do t rreken n hetim t tij.

.193. Kapucarin do t'a lajn zbashkut, s niani tjetri.

.194. Po i vojt mendja t zot't, se bulku i a k damtue kn, ky do ti lahet me b.

.195. Po e kaptoi kan bisha a e x' giarpni n mal e bulku e gjet coft, do ta oj t zot't Ikuren a ndo'i shj tjeter.

.196. Po hupi kau pa shej e p duk, bulku do ti ligjohet t zot't me b, se nuk k gisht n dam t kaut.

.197. Po s'e ngau kan bulku, aj past e grazhdoft, porse t zot't i a ka hunin

.198. Bulku do ti oi t zot't bimen te dera.

NYE I PESEDHETETRET.
Bleta.

.199. "Vathi i blets i thyern k 500 grosh giob e dy per nji t zot't."

.200. Vathi i bletve, kah Kanja, i parazohet shpis s thyeme, vathit t gjs, kosharit t drithit e arranikut t tamblit.

.201. Kush t viedh nji zgjue bletet n vath, vathi xhet i thyern, pr k 500 grosh giob, e t zot't dy zgjoj per nji.

.202. Po i r mohit, bn e k me 12 poronik, 6 t niehun e 6 t paniehun.

.203. Zgjoni i blets me miza mbrend, mbas mimit t Kans, bn 50 grosh.

.204. Oka e mjaltit bn 5 grosh, oka e dyllit 5 grosh.

.205. Bleta e hikun, qi xn vend n pm a gardh t huej, sht e t zot't, qi i vhet permbrapa, e i zoti i pms a i gardhit nuk mund ti a ndal.

. 206. Bleta e hikun prej vathit t vet, po z' vend n pm a gardh t huej p e mrr mbrapa kush, i zoti i pnis e i gardhit ka tager mos me i a dhn kuej e me e ndal per vedi.

.207. Bleta, qi Ishoin, do t mirret mbrapa kamb me kaimb e do t ndiqet mje qi t zates kund, e, kdo qi t ndalet, e mbiedh i zoti.

.208. Po Ishoi bIeta edh shkoi me zatet kund p e mrr mbrapa kush, ajo qi t'a gjj m i pari, e mbledh per vedi.

.209. Po u ue kush atie von, edh i duel zot blets s hikun, p e pas mrr mbrapa, kanja nuk i a gjegj vajin e b per blet nuk i epet kuej, per arsye qi nuk mundet kush me thn se kjo blet sht e mja, po s'e pat marr mbrapa kamb me kamd kr i hiku, 'se "blet kjo, blet ajo".

.210. Bleten e gjetun nder kopshtje t hueja a n rrethn t shpis s huej nuk mund t'a mbledh kush, sht e atij, n kopslit a rrethn t t cillit u gjet.

.211. Bleta e gjetun n mal a nder prozhme t hueja, po kje larg shpijash, sht e atij, qi e gjet.

.212. Bleta e gjetun nder shpella t shkambjve t vendit t huej, po kje larg shpijash, sht e atij, qi e gjet. per ndryshej sht e atij n rrethn t t cilit u gjet.

KRYE I DYMBDHTT.
PRONET.
NYE I PESDHETEKATERT.
Caktimi i pronvet.

.213. Shkaf 'shpi, qi qet tym, do t kt pronet e veta.

.214. Plangu i shpis k oborr e kopsht, k vsht e ar, k livadh e xna, k udh e shteg, k kufij si n mal, si n vrr, si n fush.

.215. T gjItha tymet kart pjes n kujri.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

15Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:25

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.216. Ara, vshta, kopshti e livadhi, xna, prozhme e zabele, jn t dame me kufij.

.217. Kujrija, mali e bjeshka jn t perbashkta si per te ngulun t tbanave, si per land e almiste, si edh per dr.

.218. Shpijat plangore munden me pas m se nji per tek (thuper), qi u kan mbet trashigim prej t dalunve faret.

.219. Aj, qi t shkoj me ngl vath a tbn n bjeshk, me truell, kopsht a ndo'i cop ar, po desht me i il i il e jesin t tijat, e nuk mundet kush as me e ndal e as me e xjerr prej atij vendi.

.220. Mrizat a lisat, qi ln kush per me mrizue gjn, nuk mund ti a pres kush, pse jn t'atij, qi nguli m i pari n'at vend.

.221. Me u dynd nji shpi e me u zhgul fare prej katundit t vet, po s'e shiti trollin e token, asht do ti rrje e nuk k tager kush me ngul mb 'to.

.222. Po shiti token me lang e me plang, vendi i tbns sht i tij, e mje qi t qindroj shpija e tij, nuk mund t'i pushtoj kush.

.223. Se e cilla shpi e katundit n Flamur k tager me sht n pn aq tok n kujri sa' t pershje rreth e rreth me gr t hjedhun me dor t majt.

.224. Aty, k t filloj me mif do Vulet kambkryq, do t mrr nji paperdhok n dor t majt, edh e hjedh n kater n kryq e rreth vedi aj vend sht i tij. Heret kan pas doke me hjedh latushen (spaten).

.225. Token e ilne nji her a per kopsht, a per ar, a per tban, edh ne e lasht djerr i zoti per qinda vje, tjeterkush i katundit as i flamurit nuk mund t hj me e pnue. Djal mbas djalit jet e tija. qi e pat il i pari. (Malcija e Lezlies).

.226. Aj, qi mos ti biej mbrapa tbns s vet per 10 vjet. mbas 10 vietsh i del dore e i jet
aij, qi t'a xj i pari. (Oroshi)

NYE I PESDHETEPEST.
Me ba vlla knd n katund.

.227. Me b vll kend n katund, don me thn me pelqye nji shpi t flamurit t huej, qi t mundet me ardh e me ngul n katudn t flamurit tjeter.

.228. Si t'a bj vll at shpi katundi, kushdo i ktij katundi mundet me i a shit token, porse nder kater kufijt.

.229. N bjeshk, n vrr e n kujri, si t katundit si t flamurit gj s'i shitet e pjes zotni mi nuk mundet me pas kurr, s per kullos e per dr e almiste i nepet lirija e perdorimit per nder.

.230. Zyrevet t perbash k ta t katundit do Vu pergjegjet.

.231. Mort e darsem. peng e giob e uhn e miellit e k uhazisht me katund. Do t'ap giob, asht edh ne pjes t giobs ka tager.

NYE I PESDHETEGJASHTT.
Kujrija.
kujrija shkon pr tym

.232. Kuirija sht vendi, qi e k perbashknisht nji katund a nji flamur per kullos, per land, per dr, per gjoj e per tjera nevoj.

.233. Kujrija nuk dahet, por, s shpi a tyme t jen n katund, kan tager n kujri t katundit, e s tyme t jen n flamur, kan tager n kuiri t Flamurit.

.234. Visarin e kujris s'mund e shes nji p tjer, dmi e fitimi sht i t gjitha tymeve t katundit a t flamurit.

.235. As ar, as vsht. as kopsht s'mund t il kush n kujri. p u pushue pna prej gjith katundit a prej tlamurit.

.236. Kush vn ndo'i pme n kujri, aj, qi e vuni, k tager mbi land t saj e mund t'a pres kur ti mbushet mendja, porse tjeterkush nuk mund t'i a ngul spaten.

.237. Pma e landa e vme n kujri, sht e atij, qi e k v, porse kokrrat i han kush t mundet p muejt me i ndal aj qi e k v.

KRYE I TREMBDHTT.
KUFINI.
NYE I PESDHETESHTATT.
Kufijt e toks nuk luhen.

.238. Kufini perbhet prej gursh t mdhaj e picigiat edh ngulen s nen, aq mbi dh. Per kufi mund t sherbej edhe ndo'i land e montueme.

"Guri i kufinit ka dishitar mbrapa".

.239. Guri i kufinit k per rreth dishmitar. Kta jn a gjasht a dymbdhet paperdhok (gur t vogjel), t cillt vorrohen nen dh rreth e rreth prit t kufinit.

.240. N t ngulun t kufijve, pos shpijave nder fjal, duhet t jen edh pleqt e katundit, pleqt e flamurit e sa m shum prej t rish e fmish e edh prej katundesh t rrethit, qi t mbahet n mend kufini.

.241. Se e cilla tok. po kje ar a livadh, kopsht a vsht, prozhem a zabel, xn a ograj, a rrethi i shpis, katundi me katund a Flamuri me Flamur e shpija me shpi, kan t damet me kufi.

.242. "Kufini i ngulun nji her, nuk luhet m".

.243. Eshtent e vorrit e guri i kufinit faqe Kanunit jn paraz. Me lueit kufinin sht nji si me lueit me eshtent e t dekunve.

.244. Aj, qi t hj me d kufij, a me drejtue ndo'i kufi t harrue, do t'a mrr n shpirt, do t ngarkoj n cup t krahit nji gr e nii bc dheu, e do tu prije dy shpijave a dy katundeve, a dy Flamurve, tuj ngul kufinin e ri a tui kallxue shjet e kufijve t vjeter.

.245. Me gr e dh n cup t krahit, plaku, qi prn n t dm t kufjve t vieter, do t perbehet para se t niset.

.246. Mndyrt e bs mbas Kanunit jn njekto:
1) Per ket gr e dh (ase per ket pesh), me t cillat e ngarkova vedin, per shka kam pas ndie prej sa parsh, vset e kufijve jn kn sikurse do t ju diftoj tash, e m s m' mrr mendja e shpirti, s'do ti randohem kurrnjanes lagje".
2) Ter ket pesh, kt e kt kan kn kufijt e hershem e ktu po i nguli edh un. bajsha n'at jet, n kjofsha tuj iu rrjt."
3) Ter ket pesh, e cilla m'u randoft n'at jet, njekt jn kn shjet e vjetra t kufijve, si m k pas kallxue tatgjyshi, kr ishe carnerdhok e bari dhizsh me 't. Aj e k pas mrr n'at jet, se kufijt jn kt e kt, e per mbas fjals s tij edh un po e mrr n shpirt."
4) "Mu randoft n ket e n'at jet kjo pesh, mos shkosha me shpirt kah kufijt e vjetr."

.247. Si t'a mrrsh me pesh (si t'a mrrsh gurin e kufinit n krah), s'k burr, qi mund t'a luej.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

16Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:26

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.248. Po i u dha plakut guri e plisi, i vni n krah e u v per me diftue kufijt, nuk mund t dal kush me e ndal, por i thohet: Prj pr, e mos pnojsh me t drejt, kjo pesh tu randoft n'at jet!

.249. Si t'a ngul kufinin plaku, do t mbaj doren mbi 't edh thot ai qi e luejtt ket gr, atij i u randoft n'at jet"

.250. Kush t'a luel kufinin me qellim qi me ngatrrue a shpin me shpi. a katundin me katund, a Flamurin me Flamur, i shtym prej s folmesh e s falmesh. po u hetue, pos giobes e faqes s zez, atij i randohen edh damet, qi do t shkaktohen prej ktij ngatrrimit.

.251. Po u b ndo'i vras mbas ngatrrimit t kufinit t luejtun. Ngatrresi do t laj per giob 100 desh e i k, e grhet katundisht.

NYE I PESDHETETETT.
Kufini nuk ban lak.

.252. Per me shporr do pamarrveshtje, kufini s'do t lakoj e s'do t shkoj dredha-dredha, por do t aj drejt.

NYE I PESDHENANDT.
Kufini i fituem me gjak.

.253. Me u shty kush mbrenda kufinit t huej p diejt se sht vendi i huej, e kush s'i shkoi te dera as s'i bni z, per me i thn se k kalue ne e huejen, edh n past b ndo'i dam n land a n shkado diten e pengut, s'i vhet me l gj per dame t bme, ve se del vendit, mbasi duel i huej

.254. Po u kapen per kufij vllazen, a kushrj, a fisi me fis, a katundi me katund, njiqind me u vr, vese fiken, se kufijt nuk luhen. Pengjet e Pleqt do ti shgatrrojn.

.255. Me ndoll vrasa mund n koh t t damit t kuffjve, a me qillue vrasa nder bari n mal, tui u shty nder vedi per kah kufiit e kulloss n mal a n bieshk, atbot kputet do pleqni per kah vendi i kufinit. "Aj m lypi pashtrakun, un i a ktheva hekurin e arkun". Aty k tu ngulen muranat, jet vendi i kufinit.

.256. Gurt e muranave lesin per kufij per gjithmon.

.257. Me qillue se vriten dy vet flak per tlak e bukur larg prej shoqi shoqit, kufini i njans lagje jet ke murana e njanit. e i tjetres ke murana e tjetrit.

.258. Vendi. qi sht nderrnjet dy muranave, jet i t dyja lagjeve.

.259. Me ndoll se i vrami nuk rrxohet prej pushket, e i ep zmer vedit e shtyhet, k tuj u ue, k tuj u rrxue rrshanas kah kufini i huej, sado kthellt me h, aty k t rrxohet, e i lodhun prej varret, des, i varret murana, ajo muran jet per kufi, edhepse n vend t huej.

.260. Vendi i jet atij katundi e Flamuri, t cillvet u perkitte i vrami, qi u shty, e s'k burr, qi guxon me luejt muranen, qi mbet per kufi, pse u muer me gjak e me rradake t lamun.

.261. Ky tager sht vetem kr t vriten per kufij e jo per do vras.

NYE I GJASHTDHETT.
Kufini i fituem me Gurapesh a me rras t ngarkueme.

(Heret heret, kr sk kn pushka ndoshta, n t dm t kufive qitej n pn gurapeshi per kufije t'aferta, e per t lartat bhej gadi nji rras a gr s bindi me nji "kush i del!" d.m.th. me u ngarkue me t.).

.262. Dy flamuret e ngatrrueme do t gjjshin ka nji burr t fuqishem e t dmt e kufive do tu lhej atyne.

.263. Me guraesh: Aj, qi mbrrijte me hjedh gurin kah vendi i huej m larg, aj vnd i jitte flamurit t tij. M iltas: po e ferfllova gurin un m larg, t'a mirrshe at vend ty, po e ferfllove ti, m'a mirrshe vendin.

.264. Me rras a gur t madh n shpin: tuj ngarkue rrasen a gurin, shtyheshin rnje qi jitshin nen t. Aj, qi shtyhej m larg, vendi i kufinit t flamurit t tij do tjitte aty. (Si i Nen nderfandori n Fusha t Lugjeve n Mal Shjt t bjeshkve t'Oroshit.)

NYE I GJASHTDHETEPAR.
Kufini i ngulun me spat.

.265. Po m ngushtoi nevoja me xjerr ndo'i land a prej se s'km bjeshk, ase nuk mund t gjj aso lande, qi m lypet, rroki latushen (spaten) e hj n bjeshk t huej. Mbas krizmes s spats, vn rojtart e bjeshks edh m gjjn tuj trupue arrnej t perhjedhun.

.266. Po u shterngue me t shpejt darnori, e i punoi fuqija e krahve, edh i dha spats tuj e ngulun rnje m t n trup t'arrnnit, e po s'mund e xueren rojtart e bjeshks, kufini i flamurit t ktij, qi e nguli spaten, jitte aty. (Si i k pas ndoll Gjok Bus s'Kainarit me Kushn.)

Oroe: Kufijt e fituem me gjak, me gurapesh e me t ngulun t spats, do t njehen nder kanune Vigjsh, per arsye qi per t fituem t tyen k pnue fuqija per t shporr marren e korin. Do t kuptohen edh m kjartas, kr t fillojm me mtue doket e Maleve t'ona.

NYE I GJASHTDHETEDYT.
Udha e katundit.
Udht jan drejt e toks

.267. "Udha e shtegu nderrnjet dy megjeve lyp pashin e vet".
a) Udha e lagjeve t katundit do tjt e gjn tet pllmb, kater pllmb niani, kater tjetri.
b) Per t ngulun t gardhit nderrnjet dy arnajve, do t lhen tet pllamb: s njni s tjetri.
c) Po s'kje udh katundi, por udha e dy kufijarve, kta, n lain rrug nderrnjet, do t ln ka nji pllamb per shoq, asht qi kufini t jes n mjedis, po s'ln rrug, gardhin do t'a thurrin zbashkut.
d) Po u rrethue vendi me ledh, aq larg kufinit t huei do t fillohet, s sht trashsija e ledhit.
e) N'u ndertoft shpija, do t ndertohet larg kufinit t huej s xn vend streha.
f) N'u ilt pusi, do t ilet aq larg, s mos t'a thith ujt e pusit t kufijarit, ase s sht e gjn gryka. "Ujt sht gjaku i toks."
g) Po u v ullni a fiku a do land e dobishme, do t vhet ps kamb larg kufinit t huej, po su bajt, do'v dhet kamb larg kufinit.
h) Po bni landa mbrenda kufinit, pors teper afer kufinit t tjetrit, po s'e shkmesi i zoti, kufijari k tager me e shkmes e me largue damin: "Jezullin e huej shkmese, mje k t mrrje kmesa".
i) Po desht kush me v ndo 'i land faretdo, dhet kamb do t'a largoj prei kufinit t huej.
j) Landa a pma, qi i bn dam ars s huej me hije, a do t'a zhgul i zoti, a do t'i a laj darnin e pervjeem t zot't t'ars (Malsija e Lezhs).
k) Kush ti pres kuei a lande a pm rreth shpijet, ve prej mnijet, 500 grosh do ti laj t zot't t lands a t pms s preme.

NYE I GJASHTDHETETRET.
Udha e madhe.

.268. Udha e madhe do t'jt e gjn aq, s mund t kaloj kali me barr e qt me zgiedh.

.269. Udha ndjek dellin, e s'ndalet as mund pritet.

.270. E mira e perbashkt i paravhet dmit t veant.

.271. Pna e largon udhen e madhe, pors s'mund e qes nuj, k mbytet bagtija, as n shkall (shkamb), k then qafen bagtija".

.272. Po e largove udhen e katundit prej vendit t'and, nuk do t'a terthorzoish shum, edh mundim e s ndreqmes do t'a hjekish vet.

.273. Po e ndreqe keq, n t gjet dami ty, e pa per vedi, po e gjet dami tjetrin, ty t zhgarkohet, e do t'epsh arsye permbas damit.

.274. "Udha e Flamurit do t jt e gjn aq, s sht e gjat shtja e Flamurit".

NYE I GJASHTDHETEKATERT.
Udha e verbt.

.275. Shtegu a kapercyelli a, mbas kanunit, udha e verbt, po kje n kater kufij tue, ndryje e token pnoje.

.276. Po kje shtegu i kn gjthher, k kan kalue kambsort (shokt e katundit), pors tuj t'a shkaktue dmin nder amaj. kopshtje, nder vshta e nder pmaj, ne e mbyllsh. do t ilish nji tjeter., por jo teper n t rrethuern.

.277. Po kie shtegu i lshuern per nder e me fjal, e t del dhn, k tager me e ndry, e, me i lshue fjal katundit t mos t bije m aty pari.

.278. Po kje shtegu k kan kalue shok, krushq me nuse e percjellsa me t dekun, a kah Kisha a kah vorret, e kn aty rnotit, nuk mund e ndrysh.

.279. Per t luejtun t do shtegut duhet, demos, pelqmi i katundit.

NYE I GJASHTDHETEPEST.
Pashtraku.

.280.Pashtrakun epe vet, perndryshe ta marrin edhe me perdhuni.

.282. Po u x nji tuf e hueja n mal a n vrr t flamurit tjeter, i zoti i tufs do t laj pashtrakun.

.283. Dmi i pashtrakut do t lahet me krye berri.

.284. "Kumbona e ogiit nuk mund, t mirret pashtrak, sht ndera e tufs.

.285. I zoti i mallit nuk k tager me prek tufen e as me mrr me dor t vet berrin, dora e t zott t tufs do t'i a ap vet berrin per dm.

.286. I zoti i malit nuk k tager me zgiedh berrin, por do t mrr at berr, qi ti ap dora e bariut.

.287. Njiqind her n dit n hft tufa e huej n mal t huej, aq berre do t laj i zoti i tufs.

.288. Po s'u gjegj bariu me l pashtrakun, e u ue i zoti i malit me dis shok edh i r pr tufs n mal t vet, atbot si katundi, si flamuri perkrahen pretarit, e lypin arsye prej t zot't t tufs. Katundi e flamuri i bariut a do t'a ngushtojn me l pashtrakun, a do t hjekin dore prej si.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

17Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:26

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
L I B R I I P E S T




P U N A



NYE I KATERDHETEGJASHTT.

Puna len shtegun.

.289. Puna e largon udhen e madhe, pors s'mnd e qes nd'uj, k mbytet bagtija, n shkall (shkamb), k then qafen bagtija" (Shif Nye LXIII, "Udha e madhe" 271.)

.290. Po t kaloi mun neper vend t'and udha e madhe e tu mbush mendja me e il at vend, udhen mnd t'a largojsh, pors nuk mnd e qesish neper prroje e rmore a buz ujnash, as me e njit shkrepave e shkambijve.

.291. "Puna e luen shtegun". Po tu rnbush mendja me punue at tok, neper t cillen sht shtegu i katundit, punoje, pors shtegut do t'i gjjsh vend.

.292. Kanja s'don qi ti bahet kuej dm toka, e prandej thot s "Shaterkazi e luen udhen", pors udha e shtegu do t perligien me nii vend tjeter.

NYE I KATERDHETESHTATT.
Bulbu.

.293. Bulg thirret njaj, i cilli hin me punue token e njaj zotnije.

.294. Zotnija do t kujdeset me ndertue nii ksoll, .mdhesk a kull per bulg e per shpiart e ti).

.295. Per qe, si t baj me zotnin.

.296. Po pat qet e vet bulgu, punon, token e s, per hu, si t vendohet me t zo'n e toks.

.297. Po s'pat qet e vet bulgu, nuk mnd t'i mrr njeti, por t zotnija i toks.

.298. Almiset, hekurishtat e t prefunt e tyne, jn n shpin t bulgut.

.299. Me d e me resht ujt e vis, e me jau v menden dasave, detyra e bulgut sht.

.300. Po theu ujt e vis n rend t huej e n mende t vet bulgu, dmin e ln bulgu.

.301. Me i il qerme (hendiqe) toks, detyra sht e zotnis e jo e bulgut.

.302. T thurmen e tokvet e k bulgu e jo zotnij a.

.303. Lavrimin e tokvet, t mjellmen, t mifinen, t'ujtmen, t korrunt, t veshunt i k bulgu e jo zotnija.

.304. Gjithshka t mbjell bulgu n tok t zotnis (do bm), do t'a daj me zotnin mbas vendimit, qi t ken b.

.305. pm (fiq, arra, shega, molla dardha e kso tjerash) bulgu i shkund e i mbledh e i dn pergjyms me zotnin.

.306. Bulgu k tager me il nji cop kopsht n tok t zotnis e kt per vedi, s per lakna, qep, hudra e per perime tjera.

.307. N vft edh duhn n'at kopsht, e k per vedi.

.308. N vft bulgu a duhn a kertolla jashta kopshtit t caktuem, i k pergjyms me zotnin.

.309. Ne e past bulgu gjn e zotnis pergjyms, kashta i rrn bulgut e me pleh do t plehnohen tokt. Mundin e pntoris e hjek bulgu.

.310. N past livadhe t njituna me tok t buks, bulgu i kosit e snen e dn pergjyms me zotnin; pors t thurmen e tujtmen i k bulgu.

.311. Kullosen e livadhevet e ndal bulgu, qi i ruejti, i thurri, i ujti e i kositi e zotnija nuk mnd ti a ap tjeterkuej, pors edh gjaja e zotnis do t kullos nder'to.

.312. Sanen e livadhevet bulgu e vn mullr, pors t bajtmen e k zotnija.

.313. T korrmen, t qiruemen e t shimen e misrit e k bulgu, perpos ne e mbledht zotnija nder koteca rrm a kallz edh e grumbullon n'oborr t vet; atbot bulgu i a bn e per t qiruemen mendon zotnija.

.314. Per t'ujtun t perimevet t kopshtit, bulgu mrr ujt n rend t tokve t zotnis.

NYE I KATERDHETETETT.
Farkatari.

.315. Farks (si edh Kishs, mullnit e perbjtores) s'i pritet kush mik".

.316. Farka e k me rend, si edh mullni".

.317. Farketari do t farkoj me at rend, qi i bjen kush hekurishtat.

.318. Farketari nuk do t shikjoj dashamirisin, as nuk do t veoj t pasmin prej t papasmit, t largtin prej t ngiatit. Detyra etij sht me i a v menden rendit.

.319. Mundi i farketarit lahet koshiq per pend t dheut.

.320. Farketari sht n detyr me farkue, pors hekurin do t'i a bij s i cilli per vedi.

.321. Rrshiqi, frysi, kullma e tjera vegla jn t farketarit. Eshken do ti a bijn t zott e hekuravet.

.322. Detyra e farketarit sht me mabath e me pref hekurishtat rrokull vjetit.

.323. T zott e hekurishtavet kn diten e vet t caktueme k nji her n vjet; e n kt rend t farkimit i a kn detyr farketarit buken e dits e pntorin. Rrokull vjetit s'i kan detyr.

.324. Farketari sht i lidhun me farkue per nji vjet e nuk mnd t kthej kend.

.325. Po shtoi gj prej hekurit t vet farketari, t zott e hekurishtavet do t'i lajn t hollat per hekur, qi k prish perta.

.326. Per farkim t vargojve, t kurthave, t hekuravet t qnit e t hekurshtave tjera, qi nuk hijn n bulki, po desht kush me i farkue, mundin e farketarit do t'a laj posae.

.327. Rrogen e farkimit s'sht n detyr kush me i a ue farketarit t dera: do t dal vet me e mbledh.

.328. Farketarin me shpi t tij nuk i kap detyra e ushtris.

.329. Detyra e farketarit sht me farkue k nji spat krye dhet vetsh t katundit t vet, qi dalin n'ushtri.

.330. Farketari, me giith t shpis s tii prej kurrnji zyres s katundit nuk sht i jashtem.

NYE I KATERDHETENANDT.
Mullini.

.331. "Mullsi e perbjsi do t fljn n njnin brryll".

.332. Mullsl do t rrj gadi nt e dit s per roj t barrve, s per t bluem, s edh mos t'u hup gi barrtorve.

.333. Gjithshka tu dorzoin mullsve barrtort, do t'a mrrin me pergjegj*e.

.334. Po hupi gj, dmi sht i mullsit e jo i barrtorit, aq s u hupi mullsi, do fu laj.

.335. "Mullni e farka e Un me rend."

.336. Me at rend, qi t vjn barrtort, mullsi sht n detyr m'u blue barrt, p pas para sysh mik e dashamir.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

18Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:27

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.337. Mullini i lshuem katundisht ditt e rendit i k t caktueme.

.338. Po e pat t zon mullni, blmi shkon si t vjn barrtort, gjlthnji si t farka, t kroni e t trapi. T gjitha kto ndjekin rendin e t'ardhunit.

.339. Po pate rendin e blmit t caktuem, nji dit a gjyms, shkove me blue edh e gjete xn, tager k me ndal gurin e me i a kputun blmin, me i a hjek millt e dritht e me blue vet.

.340. Nuk pate rendin e blmit t caktuem, shkove n mull edh gjete njiqind barrtor, do t rrsh me prit, a shko n mull tjeter.

NYE I SHTATDHETT.
Vija e Mullinit.

.341. Vija e muffinit, po kje e bleme me plang, nuk mnd t'a ul kush, s'mnd t'a luej e s'mnd t'a thaj kush.

.342. Kjo vi, po kje e bleme me m e me plang, thirret plangore, pr, edh n thaft ara, gurt nuk mnd t'i thaj kush.

.343. Po kje nji vi, si e mulljve si e arrnajave, e me ujt e ksaj vije ujten arnjet e bluejn mulljt, gurt e mullnit do tjesin n t tht e bmt do t ujten per arrsye qi "Po s'pate shka me korr, sl as shka bluen."

.344. S per brm t mulljsve, pse u thajn gurt e mullijve, qi ata kn veanerisht, kanja nuk u a gjegj vajin edh i thot s "Per dugj e per mulli nuk giobiten shokt."

.345. "Vija e mullnit lyp udhen e vet.

.346. Udha do t jet e gjn tet kmb, s k mnd t kaloj kali me barr.

.347. Kjo udh lypet, pse do t kaloj mullsi me dlir vin e per me reshtun ujt.

.348. Per t reshtun t'ujit, gjiths mulls t jen, do t dalin zbaslikut n vi, aj, qi t mungoje pa lje t shokvet (t mullsvet), do t laj giob permbas s premes s mullsvet. N kt giob nuk mrr pies tieterkush pos mullsvet.

.349. Po i diq kush ndo'i mullsit n shpi, kanja e liron per tet dit prej do pne, qi t'a kt katundi perbashknisht, e nuk mnd t'i shkoj kush t dera, per me i a lyp pntorin as per katund as per mull.

.350. Nibas tet ditsh do t oj pntorin, me kn edh i Ders s Giomarkut.

NYE I SHTATDHEPAR.
Vada.

.351. "Vija e arnajeve nuk luhet as nuk ndalet."

.352. Vija do t jt qit heret me njl far tregut e t lidhun ndermjet t shoqnis, at treg tash nuk mnd t'a luej kush.

.353. Vendet, neper t cillat kalojn vijnajet, jn t shkeluna me Pleq e me giind: ajo e shkelme thirret e dme edh e kputme e sht b pleqni.

.354. Pleqnija e r s'mundet me shkel t vjetren, seps "Plak mbi plak kanja s'bn."

.355. Shka kn p me udh t part, nuk mnd e prishin t mbramt.

.356. Edhps t kjahet kush per vi, vaji nuk i gjegjet, pse vija k pas kalue neper at vend para s k fillue vaji: pr edh n'u shkrft me pgje, s'k gjygj, qi mnd t'a ndal vin.

.357. Vija k rrjedh, edh e k b vendin m, ma e bn vendin plang, pr aty do t rrj, do t hec e do t pnoj.

.358. Prej plangut t vet nuk mnd t'a luej kush kend. Punen s'mnd t'i a ndal kush kuej, seps e k b themel: "themeli nuk zhgulet", a'n kan.

.359. Vija si e arnjave si e mulljve, sht per t mir t shoqnis: doems do t kaloj nper nji vend. Ku ti be shesta. kanja na vn detyr me bajt si t leten si t randen.

.360. "Per nji shp s'lhet mu th nji katund". "E mira e perbashkt i paravhet dmit t veant".

.361. "Vija e katundit t kalon rrz votret".

.362. Tuj kn s pnohet per t mir t perbashkt k t'i biei shesta vis, aty do t kaloj, edh ps nuk k rend ujit n vi.

.363. Ujt nuk din t dredhun termal e teposht: n'i raft kryet kah vendi i yt, s'mnd e ndalish.

.364. Si t shestohet t kaluemt e vis, e t mbushet mendja me trajtue Shpin nder shje t vis, nuk mnd ti luejsh. edh votra me t r aty, rrz ksaj do t kaloj vija.

.365. Po r vija neper truell t'and, ti nuk mnd e ndalish, pors shoqnia do t'a perligj dmin, qi t gjn, a tui t b pjestr n'ujt e vis, a me mim, a tuj t lshue nji vend tjeter.

.366. Po t ngurroi mendja n kryenei, vija sndalet, e mira e bashkaris e lyp: po s'u ndreqe me shok, gjygji t'a mrr vendin e mundet edh me ta b giob.

.367. "Puna e on vin e ujit, por nuk mnd t'a ul".

.368. Me ul vin e vads kanja s'e bn, pse ksihte me dal m posht s i sht kn lshue masa, e kishin me mbet n t that art e hueja.

.369. Aj, qi t vhet me punue n'm a n plang t vis, a do t'a prish, a do t'a ul, a do t'a oj vin.

.370. T prishmen e tulmen e vis kanuja s'e bn, pr do t ohet.

.371. At, qi t perkas n plang t vis per t mir t shpis s vet, kanja s'e ndalon, pors do t shikjoj mos me i a sjell dmin kuej, qi mos t mj ujt, a mos t shkoj von e ardhmja e ujit prej dredhimesh.

.372. Po e luejti kush plangun e vis per fitim t vet, n detyr sht me punue vet me e ue m t, p i dhn kush ndim e krah me pntori.

.373. Dami e fitimi jn per shpi t tij.

.374. Po i u mbush mendja kuej me e ue m nalt vin e ujit, por n truell t vet, per me trajtue a mull a valanlc, men e r t vis do t'a qes vet, pors ujt do t hec neper vi plangore.

.375. Po e prishi kush vin e kuej deshtas, pos qi do t'a ndreq, ai do tu laj edh dmin rendarvet, a giobitet per mbas randsis s fajt.

.376. "Vija e r s'mnd t'a thaj t vjetren".

.377. Vija e vieter e k xn plangun e vet, pr vija e r nuk mnd t'a thaj.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

19Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:27

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.378. Kanja k v kt lei t mos shumohen vijnajet, s nuk kishte me u dal n skj padive e pegjve.

.379. Nji vi k xn plang kush e din tash s faqe nierit, s'k prandej as plak as kan, qi mnd t'a thaj me vi t r.
.380. "Vja e katundit k dasat e veta".

.381. Aj, qi k rendin e ujit e qi i duhet me ujt a aren a livadhin a kopshtin etj., vet sht n detyr me dal e me xn dasat.

.382. Dasat e vis xhen e hiqen me t rm a me t mrrun t diellit, a si t'a kt kush ujt: kreit a gjymsen e vis a nji kerik.

.383. Me shterr vija qysh m'mt, a prej shinash, a prel s u shperthye vet, t gjith s pjestar t jen n vi, do t dalin me e ndreq e me e reshtun ujt.

.384. Po u thye ujt n vend t ndonjanit, qi k kerikun n vi, do t'a ndreq vet.

.385. Po u thye vija n vend t njanit, qi s'k pjes n vi, rendtarit Vujit i perket me dal e me e xn.

.386. Po thej ujt e vis bagtija, i zoti i saj do Vi a laj dmin t dmtuemit.

NYE I SHTATDHEDYT.
Ujemi.

.387. Ujemi i blmit, qi mrr mullsi per s t cillen barr, perbahet prej njij babnie.

.388. Mullsi k tager n'ujem, si gjith i cilli pntuer n rrog t mundit. Pntori don rrogen e vet, asht edh mullsi don ujemin e vet.

.389. barrtori sht n detyr me l ulemin mbas s premes s kannit.

.390. "Kishs, mullnit, farks e perbjtores s'i pritet kush mik."

.391. N mull bluhen glithfar kokrrash edh msyn gjIthnduer nieri, seicilli per pn t vet e nevoj t vet.

.392. Tuj shkue n mull, strajcen e buks e mrr seiciili me vedi e, s t rrj n mull, hn buken e vet.

.393. Mullsi bluen jo per nder, por per me marre ujem per fitim t vet.

.394. Mullsi mrr pergjegje per barrtor e per barr mi qi t ngarkoj barren e blueme e tu thon "udha e mar".

.395. Si t shtegtohet barrtori e, pors t largohet prei hijes s mullnit i duel kush para e, a e vret a a mrr kush kalin me gjith barr, mullsit as s'i pritet mik as s'i xhet kryet, perpos n'i raft ndore barrtori.

KRYE I KATRMBDHETT.

GJOJA
NYE I SHTATDHETETRET.
Prcaktimi i gjojs.

.396. Kanj a nuk k caktue ndo'i koh per ndalim t gjojs, n do stin gioja sht e lir nder male tona.

.397. Me ardh kush me gjuejt me langoj a me zagar nder rrethe shpijash t hueja, i zoti i vendit k tager me e ndal e mos me e ln me gjuejt.

.398. Mbrenda kufinit t huej nuk mundet me h kush per gjoj; po muer kt guxim kush, gjoia i ndalet e kthehet n shpi p gj.

.399. Po duel katundi katundisht me gjuejt, gilthshka t vrasin do t'a dajn rrethas.

.400. Pesdht vet me kn tuj gjuejt e nuk vrasin tjeter por ve nji leper, aq pjessh do t'a dajn.

.401. Me dal 50 vet me gjuejt e me

kn gjymsa me arm e gjymsa tjeter p arm, paraz mrrin pjesen e gjojs, per arsye s me nji qellim duelen n mal. T parmatosunt u apin ndim t'armatosunvet, k me brm k me roj e k me rrethim t vendit.

.402. Po e oi ndo'i gj zagari i gjuetarvet, e kjo msyhet me kapercye udhen e madhe, udhtari, qi nolli atypari dredh armen edh e vret, nuk mnd t'a mrr.

.403. Shpzi i vrm sht i t zot't t zagarit e, udhtarit, qi e vret, i lahet dmi i fishekut me fishek.

.404. Aj, qi t'a pergjak a t'a vras shpzin, i a mrr "Shengjeten".

.405. Shengjeta perbahet prej mushknish, e kaptinet per shpz, qi bahen.

.406. Shengjeta e derrit (thiut t'eger) perbahet prej kaptinet, mushknish e prej njij shollit t Ikurs, qi dorrasi do t'a ket posae.

.407. Aj, qi mrr shengjeten do t mrr edh shpatullen si t derrit si edh t kaproIlit e mbas kannit do t'i a oj Priftit t Fmullis.

.408. Dorrasi, pos shengjetet, k pjes n mish e n Ikur t do shpzit t vrm, si t gjith gjuetart tjer.

.409. Po duelen gjasht gjuetar me gjuejt edh vrasin nji derr, shengjeten e mrr dorrasi e misht e Ikuren e dajn zbashkut.

.410. Po kjen permbi gjasht, dorrasi mrr shengjeten e krejt Ikuren e misht e dajn per krye gjuetari.

.411. Po s'u hetue dorrasi, shengjeten e mrrin t gjitha pushkt e shtme, misht e Ikura dahen per krye gjuetari.

.412. Mos qitt lkura e derrit aq par opanga s gjuetar t jen, do t'a presin e do t'a dajn copa copa.

.413. Aj, qi e shiton shpzin, i lir sht me e mrr mbrapa neper do katund a flamur.

.414. Me u vr shpzi i shituem prej gjuetarsh tjer, shengjeten e mrr aj qi e shitoi, misht e Ikuren e dajn t dyja lagjet e gjuetarve.

.415. Shpzi i shituem, po s'u ndoq prej atii, qi e shitoi, sht i atij, qi t'a vras.

.416. S'sht kan me e peshue n kandr misht e gis, por, si t'a coptojn aq pjessh s gjuetar t jen, e qesin short si ti biej kuej, ase i a lajn njanit edh e dn si ti vij per doresh.

.417. Me ndoll gjuetart n mal tu gjuejt e, pors t qesin pushk, bertet prej malit kush: "A e vrt, or juni?" edh u turren e erdhen, tuj e gjet shpzin p u luejt prej vendit e t rrxuem prej pushke, ata bahen pjestart e gjojs, si t gjith tjert.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

20Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:28

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
.418. Po shpejtuen gjuetart edh e dynden shpzin prej atij vendi n tjeter, s'kn tager n'at gjoj.

.419. Po dole me gjuejt, edh tu shoqnue ndokush me pushk a edh p pushk, n vrafsh gj, do ti apish pjes.

NYE I SHTATDHETEKATERT.
Shpezi i ndjekun mbas gjurmsh.

.420. Gjat e ndjekuna mbas gjurmsh, po u gjeten t hime a n zgaver t lisit, a n shpel
I, aj, qi i ndoq e i gjet, do t'a rrethoje me gjurm tri heresh lisin a tre rreshta gjurmsh do t baj para shpell.

.421. Aty, k t shifen gjurm, s per at her nuk mnd t hullet kush.

.422. Njiqind dhelpna, shqerth a vjetulla t ndjekuna prej njij tjetri e t hime mbrenda gjurmsh, nuk k tager kush me u hll, tagri sht i gjurmve t para.

.423. E vna per gjurm nji shpez e del tjetri edh m'a pret rrugen, p diejt s k kend permbrapa, edh e mshil n shpell a n zgaver t lisit, tui e rrethue tri hersh me gjurm, e mbas do kohe behem un, qi e pata v perpara, nuk karn tager m'at shpez, sht i atij, qi e mshili.

.424. Po e vna per gjurm nji shpez edh e mshila a n shpell a n zgaver t lisit e u vna me pr lisin a e msyna shpellen per me e xjerr, ky m del e hik, e marr mbrapa edh e ndjeki mj qi m futet n shpell a n zgaver t lisit t gjurmuern mbas kannit, nuk mnd ti shkapercej gjurmt: do t'ulem aty me prit mj qi t vj i zoti i gjurmvet.

.425. Si t vij i zoti i gjurmvet, mundin e s premes s lisit do t'a hjekin zbashku, e shpzt e xjerrun do t'i dajn.

.426. Me b me i kcye mendja t zot't t gjurmvet t para e mos me ln tjetrin me mrr shpzin e vet, qi i hiku e u mshil aty, kanja i nep tager me mrr shpzin e hikun prej vathit t tij n vath t huej.

.427. Shpezi i ndjekun prej njanit, hik edh ftet n shpell a n zgaver t lisit t xns a Vograjs s huej, ky nuk mnd t hj mbrenda xns a ograjs p lje t zot't. Po desht me xjerr shpzin, do t'a daj pergjyms me t zon e xns a t'ograjs.

.428. Duel kush me gjuejt e i u v mbrapa zagari i huej, do gj qi t vras, i zoti i zagarit s'k pjes. N'e kapt me padi, pntorin e dits do ti a laj t zot't t zagarit: 5 grosh.

NYE I SHTATDHETEPEST.
Gjoja e peshkut.

.429. Gjoja e peshkut, si edh gjoja e gis, nuk k ndalim t caktuem prej kannit. N do stin t vjetit gjoja e peshkut sht e lir.

1. Gioia nder lume e prroie.

.430. Per t gjat t rriedhs s do lumit, mbrenda kufinit t katundit t vet, mundet me gjuejt peshk kushdo i katundit e nuk mnd t'a ndal kush.

.431. Mbrenda kufinit t nii katundi nuk mundet me ardh e me giuejt nji i katundit t huej.

.432. Neper prroje, qi jn n nji lagje t katundit, nuk mnd t shkoj kush me gjuejt peshk vemas, por do t dal kuvendisht.

.433. S peshk t xhet, do t dahet per tym tasaj lagjje.

.434. Po u uen ps gjasht vet prej nili shpije e prei njij tjetre nji nieri kalli i vetem, peskun e xnun do t'a dajn per shpi e jo per krye.

.435. N prrue, qi sht rz shpis s njanit, p lje t zot't nuk mnd t shkoj kush me gjuejt aty peshk, por do t'a baj me dije t zo'n, e

ky, a shkon vet, a on nji xevends t vetin, a i ep lje atii, qi e hetoi peshkun, qi t gjuej lirisht.

.436. Po u beh kush a mik a kushdo i katundit mun n koh t gjojs s peshkut, do zi epet pjesa n gjoj. Kan sht mos me percjell as mikun as shoqin p gj.

.437. Peshku, qi xhet me rret, plum, me perzivoj e kariqe, t zott e ktyne veglave mrrin k dy pjes t gjojs.

.438. Peshku i xnun do t dahet me kokerr e aq pjessh a grumbujsh s gjuetar t jen, e madnei dahet me short, si ti biej kuje.

2. Gioja'e peshkut me kosh a me kofen.

.439. Kofna a koshi nuk mnd t vhen per ball t'arve t hueja, nen t cillat rrjedh lumi.

.440. Po i u mbush mendja kuej me v kofnen a koshin per ball t tokve t hueja, do t merret vesht me t zo'n e toks e, per ne e lasht ky me v, si kofnen si koshin, do t gjuejn zbashku, ase her niani, her tjetri.

.441. Si t vj kush kofnen a koshin, tjeterkush nuk mnd t'i vj permbi ta, edhpse n vend t vet.

.442. Po muer guxim kush, tuj v kofnen a koshin permbi jtetrin vetem prej mllefit, katundi k tager me u hjek kofhat t dyja lagjevet, e mos me i ln me gjuejt aspak.

.443. Po pat kush per t lshue ndo'i lnd (tren) neper lum e i bani me dije t zott ekofnes a t koshit qi ti hjekin mj qi t kaloj landa, po nuk i hqen e i shgatrroi landa, dmi sht i t zott t kofnes e t koshit; i zoti i lands s'u k ndo'i detyr.

3,. Gjoja e peshkut me rrjell.

.444. Nder hurdha a rider vende fujit t ndjun, qi gjinden mbrenda kufinit t huei, nuk mundet kush me lshue rrjell per me mbyt peshk.

.445. Po i dha ljen i zoti i hurdhs, gjojen e dajn pergjyms.

.446. N gjoj t peshkut me rrjell, mrr pjes vetun aj, qi bjen ngarkicen e rrjellit.

4. Gjoja e peshkut me br.

.447. Po u lshue bari neper hurdha, per t gjat t lumit, a neper prroje, peshku i mbytun sht i atyne, qi lshuen barin.

.448. Per njizetekater or nuk mnd t hullet kush me gjuejt nder kto vende.

.449. Peshkun e rnbytun me br, mnd t'a mrrin mbrapa t zott e barit per t giat t lumit, p muejt kush me i ndal, edhpse shtyhen per t giat t katundeve t Flamurit t huej.

450. Krye 24 (njizetekater) orsh, tagri i atyne, qi lshuen br, mbaron.

.451. Si t jt lshue bari prej njanes lagje, lagja tjeter nuk mundet me lshue barin tjeter as mbi as nen ata, qi e lshuen perpara.

KRYE I PESMBDHETT.

TREGTIJA.

NYE I SHTATDHEGJASHTT.
Percaktimi i tregtis.

.452. Kanni i tregtis a bln e shet p qyshke, d.m.th. me t kputun, a edh me qyshke, faqe dishmitarve, a edh me kapr.

.453. Kapari sht njaj grosh (t hollash), qi epet para s t mirret n dor gjaja, qi blehet.

.454. "Kapari t'a bn gjn fanden, pors do t lajsh shka t jesish pertej".

.455. Po dhae nji a njiqind grosh kapr, ti j i zoti i gjs s kaparueme.

.456. "Kapari i mrrun nji her, nuk kthehet m".

.457. Si t'epet kapari, njiqind bles me dal, shitsi nuk mnd t luej m.

.458. Po u pendue blesi, edh njiqInd grosh kapr me pas dhaAn, i hupin.

.459. Me b me u rrjt shitsi, tuj i a shit tjeterkuej gjn e kaparueme, pse i dha m teper ai ~jetri, tregu sht i pallgjshm.

.460. Po hni puna nder Pleq e pgje, kanni e bn shitsin qi t'a stermrr' g.I*n e fi a ap atij, qi e pat kaparue.

.461. Me b me i r moh shitsi, s nuk k mrr kapr, e dhnsi nuk k dishmitr, kanni e on n b: po bani b., kapari hup.

.462. Gjaja e bleme me qyshke, po duel e met, i kthehet t zot't.

.463. Gjaja, qi blehet me frig mos sht e vjedhun, po i duel zoti mbasi u bl, blesi i on t aj, qi i a shiti e mimin qi pat dhn per at gj, do t'i a kthej shitsi i gjs s vjedhun. Parimi i kannit sht: "Kudo qi t'a gjej gjn e vet i zoti, e mrr".


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

21Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:28

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
NYE I SHTATDHESHTATT.
Tregu i toks.

.464. Para s t shitet ndo'i tok, a rendi i vads, a rendi i mullnit, do t'u ohet t dera kushrijve, vllaznis e fisit.

.465. "Kufijari bln token e kufijarit, po s'e bleu kushrinija, vllaznija e fisi."

.466. Po s'e bln t permendurit e as kufijari, i zoti sht i lir me i a shit cilitdo n katund.

.467. Po s'e bleu as katundi, atbot j i lir me i a shit do blesit.
Oroe.

Gadi kurr nuk k ndoll nder Malsi t'ona, qi sht shit ndo'i tok a mull a rendi i vads jashta katundit. Po s'e xn kryet kushrinija, fisi e kufijari per me bl at tok a mull a rendin e ujit, katundi do t shitet e t pershitet e nuk bn qi ti blej i largti e tu hj nder hund.

.468. Po u ue kush edh shiti token, mullinin a rendin e ujit, p jau leit kushrijve, vllaznis, fisit a kufijarit, tregu sht i paligjshm kah kanja.

.469. T permendunt kn tager me b qi t shkmehet aj treg.

.470. Blesi nuk mnd t baj fjal, tuj
e dijt s bleu jasht udhet, por do t'i mrr t hollat e veta.

.471. Po th blesi, s i a k v kt oroe shitsit para s t'a blete token e edh e vertetoi kt pn me dor n b, shitsi permbas randsis s fajit do t giobitet, pors tregu i toks jt s jt i paligjshem e do t shkmehet.

.472. Vllau i dm e kushrinija e ngiat e bln token 100 grosh m lir s vllaznija e fisi i largt. (Dukagjini, Shala, Shoshi etj. 500 grosh m lir a ep t'afermit s t largtit.)

.473. Toka e shitun me qyshke: Un po t'a shes kt tok sot, por neser, t'u mbush mendja ty m'e stershitun, nuk mnd t'i a epsh tjeterkuej, per p m'a pr mue persri t dera.

.474. Ky qyshk e lidh blesin e nuk mnd ti a shes tjeterkuei, per p i a ue t dera shitst t par.

.475. Po u shit toka p qyshke t permenduna, blesi sht i lir me e shit ather kr ti mbushet mendja.

.476. Toks s shitun e muffinit a rendit tujit kan sht m'u p rakin.

.477. Rakin do t'a qes aj, qi bln.

NYE I SHTATDHETETT.
Tregu i armve e i kalit.

.478. "Pushka e kali e kn kj mb kj ".

.479. Po bleve armen, e t th shitsi: "E bajsh me nder!", e e vore n krrab me dor tande, t mbet n der, edh n'i a gjetsh ndo'i gand mbrapa.

.480. Arma blehet gjithher e mbushun.

.481. Po bleve kl, e lidhe n kj me dor tande, solle shpinen e gjete coft, dmi sht i yti, t zot't do ti epen t hollat.

.482. Kali blehet gjithher me kapister.

.483. Po bleve nji k a lop etj. me shke: po duel kjo gj e kelbazt mj diten e Shen.

NYE I SHTATDHENANDT.
mime n kanu.

484. Mbas kannit:

1. Plangu a trolli i shpis bn 500 grosh.
2. Nj i cop tok, qi qet 100 grosh dobi..." 500 " "Njiqind grosh dobi psqind grosh tok".
3. Penda e dheut: per mbas toket, per detyr xhet n t rand.
4. Shortja e zabelit, rendi i mullnit e i ujit: si t jt vendi.
5. Ullini i mir100
6. Lisi per lnd a per trn.... bn deri 23 "
7. Barra e drithit "grosh e ok ".... bn 100
8. Rmet xhen n t rand: Kzani 500 "
9. Kusija 15 okshe100
10. Tepsija e mir... bn 50 grosh.
11. Oka e leshit t plam5
12. Oka e kmends...3
13. Pashi i zhgnit t shkelun...20
14. Zgjoni i blets me miz....50
15. Oka e mjalts5
16. Oka e dyllit..5
17. Oka e vns1
18. Oka e rakis s rrushit 5
19. Oka e djathit ...5
20. Oka e tlyenit t pashkrim..10
21. Oka e tlyenit t shkrim15
22. Oka e mishit ...3
23. Oka e mishit t thiut t that10
24. Oka e kafes 9
25. Oka e sns ... bn 10 pare.
26. Nji par opanga... bjn 5 grosh.
27. Delja a dhija ... bn 50
28. Kingji a edhi... 20
29. Dashi a skjapi per ogi kumbone ...100
30. Vii s t lj ...50
31. Mzati ...200
32. Kau i hullis ...400
33. Lopa barrs ... bn 300 grosh.
34. Kali i barrs ... " 590 "
35. Mushku bn 1000 mj n 1500 "
36. Gomari ... bn 300 "
37. Thiu bn 50 mj n 100 "
38. Thiu i mbajtun bn 500 "
39. Huta (Martina)... " 500 "
40. Pistole t bardha (t ngrime) .... bjn 100 "

NYE I TETDHETETT.
Udhtari i paguem.

.485. "bn rrug, mrr rrog. kali me qira k Ikuren mb tr".

.486. Udhtar thirret aj, i cilli bn rrug per rrog per nji pn t huejen.

.487. Udhtari nuk shkon me ndore t derguesit, sht ndorja e vetvedit.

.488. Po e gjet gj n rrug udhtarin, nuk i pritet mik derguesit.

.489. Udhtari si edh shkuesi bjn rrug per kpuc e me buk t vet, prandej s'jn ndorja e kuej.

.490. Po duel udhtari fill prej shpis s vet, edh e vrau kush, nuk i pritet mik as shpis, qi e dergoi per pn e as shpis, s cills i dergohet.

.491. Po duel udhtari prej shpis, qi e dergon a prej shpis, s cills i kje dergue, e po e gjet gj me buk t tyne, u pritet mik, si mbas Kannit.

NYE I TETDHETEPAR.
Gja do gja.

.492. Kanja e hershme si edh e kohve t vona n shum ras nuk k pas njoft mime t hollash e detyrt laheshin me "gj do gj".

.493. Kanja nuk bn qi t ngushtohet kush me i l me mim t hollash:

a) dmet,
b) gjoben,
c) gjaqet.

.494. Po bani dm kush me gj n'ar, n kopsht, n vsht a n livadh, i zoti i gjs do t'a ndreq t damtuemin me bm per bm t damtueme.

.495. Po r kush n giob t katundit a t Flamurit, globa lahet me gabti: me lop, qe e desh e jo me mim t hollash.

.496. Po vrau kush kend, gjaku lahet me "gj do gj": me bagti, me tok e me arm. Sado qi n kto koh t vona per gjak do t late dorrasi t holla, por edh arm.

.497. Gioba e vrass lahet me "gj do gj", si edh gioba e fajeve t randa faqe katundit a Flamurit, si per trathti, per mik t prm e tjera.

.498. Ma e ulga giob mbrrin mi n nji dash e m e nalta nuk mnd t kaloj mbi njiqind desh.


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

22Normal Re: Kanuni i Leke Dukagjinit prej Sat Jan 12 2008, 01:29

Ma-Origano

avatar
Moderator/e
Moderator/e
L I B R I I G J A S H T T



T D H A N U N A T



NYE I TETDHETEDYT.

Uhaja.

.499. Kanja e malevet nuk njef uh me shtojca fitimesh (Fajde).

.500. Kanja njef uh t fjesht: s t dha k me m dhn.

.501. Per me shndosh pnen e uhas e per me largue do dyshim pabesije per uh t dhnun, mnd t mirret pengu.

.502. Pengu perbahet prej njij sendi, qi t kt mim a s uhaja e dhnun, a edh m teper.

.503. Pengu, qi mirret per uh t dhnun, mnd t xhet si "Peng hups".

.504. Pengu i hupun xhet ather, kr aj, qi mrr uh, i lidhet uhasit a me pr uhn n dit t caktueme, a me ln pengun, qi t hup.

.505. Uhaja e prme n dit t caktueme e shperblen pengun.

.506. Po s'u pr uhaja n dit t caktueme e nuk erdh mrrsi me u p me uhasin, ky k tager me shit pengun e me xjerr uhn e vet.

.507. Dita e caktueme viion mi n prendim t diellit e uhasi do t'a pres detyrsin mj n prendim t diellit, po s'erdh, pengu i shitet.

.508. Shka ti dal teper uhas s dhnsit prej pengut t shitun, do ti a dorzoj t zot't t pengut.

Oroe.

Mbas parimeve t permenduna e mbas kallximt t burrave t lasht, Shqyptart e hershm t Malevet Vona nuk kn pas diejt as me dhn as me mrr uhat me shtojca fitimesh, ky ves i mbrapsht frt von do t kt hi.

NYE I TETDHETETRET.
Vadja.

.509. Vadja e uhave sht nji koh e caktueme, n t cillen detyrsi do t'i a oi t zot't uhn e mrrun.

.510. Uhaj a mnd t'epet me bes e burrni, me dorzni a edh vetem tuj e shndrrue me peng. Mbi pgje shif. Liber IV, Nye LXXXII, "Uhaja", 56.

KRYE I GJASHTMBDHETT.
E FOLMJA, E FALMJA

NYE I TETDHETEKATERT.
E Folmja.

E folmja sht n fund t kulets".

.511. E folmia sht prmtimi i njij sendi, qi i bn kush kuej per nji mnd, qi do t hjek.

.512. E folmja premtohet: per nji pleqni, per nji udhtim a shtegtim, per pajtlm t gjakut, per shkuesi a per mjek.

.513. E folmja perbahet prej njij mimi, qi mnd t mbrrij mj n 500 grosh.

.514. E folmja premtohet edh p eper mend caktimin e mimit me t holla, b.fj. Ke nji par opanga t holla, per n m'a marosh kt a at pn. Opangat e holla kn mim 10,20 mj 25 grosh. Opangat e trasha prej 50, 100 mj n 500 grosh. Oka e kafes prei 50 mj n 500 grosh. Oka e kafes kokerr xhet e caktueme per 9 grosh.

.515. Po s'e ndreqi pnen plaku, udhtari, shkuesi etj., t folmet nuk epen, as kanja s'i a gjegj vajin per pn t pakryeme.

.516. Si t'a ndreq pnen, shka ti kt fol kush kuej, do ti ap, seps "E folmja sht n fund t kulets".

NYE I TETDHETEPEST.
E Falmja.
Fala, st fala. Kanuja se kap.

.517. Po i thae kuej, s don me i a fal kt a at send, e rnbrapa e hngre fjalen t'ande, me fala, s't'a fala", kanja nuk t nget me peng e me plak.

.518. Je i lir me mbajt burrnin fande, j i lir me u shburrnue.

.519. Kanja thot: Ftyren e vrugnueme n da laje, n da zezoje edh m


Forumi aLbdigital
Jeta sht e bukur - Jetoje ! malesia.org&malesiaforum.com
Shiko profilin e antarit http://www.malesia.org

Sponsored content


Shiko temn e mparshme Shiko temn pasuese Mbrapsht n krye  Mesazh [Faqja 1 e 1]

Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti prgjigjeni temave t ktij forumi